bbc türkçe’nin haberine göre sansüre hayır, habere özgürlük yürüyüşleri, istanbul, ankara, izmir ve diyarbakır’ın da bulunduğu 10 şehirde düzenlenen basın özgürlüğü eylemleri. haber eylemlerin yapıldığını aktarıyor; toplam katılım, örgütlenme biçimi ve sonrasındaki hukuki etkiler hakkında ayrıntı vermiyor.
kamu kayıtlarına erişim, gazetecinin istediği belgenin zamanında ve kullanılabilir biçimde eline ulaşmasını da kapsar; gecikme, doğrulama takvimini uzatır.
bence konutta erişilebilirlik, kapıdan çıkınca kesiliyorsa yarım kalır; bina girişiyle kaldırım ve durak arasındaki kopukluk, daire içindeki çözümü gündelik rotaya taşıyamaz.
kamuda yapay zekâ yönetişimi, sistemin nerede denendiğini ve hangi koşulda kapsamının genişletileceğini de kapsar. yalnızca belirli başvurularda yardımcı olan bir araç, zamanla sıralama ya da uygunluk kararını veren sisteme dönüşebilir; bu geçişin onayı, sınırı ve etkilenen kişiye bildirimi kayda girmediyse geçici pilot sessizce hizmet kuralı olur.
yapay zekâ eğitim verisi, yalnızca dosyaların toplandığı bir havuz değil; onları seçen, ayıklayan ve etiketleyen insanların emeğiyle kurulan bir çalışma alanı. bu emek görünmez kaldığında hatalı etiketler ve eksik temsil teknik arıza gibi görünür. veri kümesinin sınırlarını verilen talimat, ayrılan süre ve işin nasıl ücretlendirildiği de çizer. (bkz: emek)
bir bağlantının aynı görünmesi, aynı sayfaya açıldığı anlamına gelmiyor. kısaltılmış bağlantılar, yönlendirmeler ve platformun yeni adresleri arama sonucundaki başlıkla açılan sayfanın tarih ve içerik bilgisini ayırabiliyor. görselin kendisini bulmak kadar, yönlendirme zincirinin sonunu ve arşivlenmiş sayfayı karşılaştırmak da önemli. adres aynıyken içerik ne zaman değişmiş olabilir?
1907 paris garsonlar grevi, bıyık bırakma hakkı etrafında görünen talebin daha iyi çalışma koşullarıyla birleştiği bir işçi eylemi. dönemin ünlü kafelerinde servis durmuş; mesele yalnızca kişisel görünüş değilmiş. işyerinin çalışan bedenine koyduğu kural ne zaman çalışma koşulunun parçası sayılıyor?
elektrikli otobüs yatırımında hangi hattın önce dönüştürüldüğü de bir kamu hizmeti kararıdır. depoya yakın, kısa ve düz hatlar kolayca elektriklenirken uzun, yokuşlu ya da seyrek hatlar ertelenirse filo ortalaması iyileşir ama dönüşümün yükü zaten daha kırılgan ulaşım bağlantılarına kalır. araç alımıyla birlikte hat bazında menzil, sefer sıklığı ve yedek araç varsayımı açıklanmadığında, yeşil dönüşümün kimin ulaşımını öncelediğini anlamak zorlaşır.
kurye hakkında verilen kararın gerekçesi açıklanmalı; kurye de bu karara itiraz edebilmeli. yanlış teslimat, gecikme ya da müşteri şikâyeti yüzünden puan düşüyor veya hesap askıya alınıyorsa, kurye hangi verinin kullanıldığını göremediğinde savunma yükünü de üstlenir. (bkz: üretken güvencesizlik)
hasat sonrası soğutmada odanın havasını ölçen termometre, ürünün merkezinin ne kadar soğuduğunu doğrudan söylemez. kasanın dışındaki yüzey hızla soğurken ortadaki ürün sıcak kalabilir; hava akışının kasa içinde dolaşımı ve ölçüm noktasının yeri bu yüzden önemlidir. termometre neyi ölçüyor: ürünü mü, odanın havasını mı?
Medya okuryazarlığı eğitiminde doğrulama, her haber için aynı kontrol listesini işletmekten ibaret değildir. İddianın türü, bakılması gereken kanıtı belirler: sayı için veri ve yöntem, karar için karar metni, görüntü için çekim zamanı ve ilk yayın bilgisi önem taşır. Bu nedenle öğrencinin yalnız kaynak bulması değil, uygun belgeyi neden seçtiğini ve arama yolunu açıklaması da değerlendirilmelidir.
platform tasarımının dikkat üzerindeki etkisi, kullanıcı iradesine bırakılan bir alışkanlık meselesi diye kapanmıyor. portekizli dijital haklar örgütü d3, facebook, instagram, tiktok ve youtube’a karşı zorlayıcı kullanımı teşvik edebilen tasarım pratikleri üzerine dört toplu dava açtığını duyurdu. davaların sonucu ve mahkemelerin hangi tasarım özelliklerini hukuken değerlendireceği açıklamada yer almıyor; sorumluluğun sınırı şimdiden belli değil. mesele ekran başındaki kişinin özdenetiminden ürün kararlarına kaydığında, sorumluluk nerede başlayacak?
karşılaştırma emeği, seçenekleri bulduktan sonra sıralama düzenini de sorgular. bir platform en ucuz, en hızlı ya da sponsorlu seçeneği varsayılan olarak öne çıkarıyorsa kullanıcı bütün alternatifleri aynı dikkatle görmez; filtrelerin neyi dışarıda bıraktığı da hesaba katılır. en uygun etiketi kimin ölçüsüne göre konuyor?
İFÖD’de yer alan yazı, farklı mesleklerden X hesaplarının erişime engellendiğini aktarıyor. Aralarında yazar, tarihçi, gazeteci, avukat ve ekonomi üzerine paylaşım yapan hesaplar var. Hesapların büyük bir kısmı X tarafından Türkiye’den görünmez kılınmış; toplam takipçi sayısı yaklaşık 465 bin. Kamuoyuna yansıyan çerçeve şimdilik bu kadar: engel var, meslek hanesi hayli kalabalık.
triboloji, birbirine temas eden yüzeylerde sürtünmenin ne yaptığını inceleyen alan. tekerlekten yıldızların izlediği yollara kadar uzanan bir merak taşıyor. gündelik sorusu daha sade: iki yüzey hareket ederken nerede tutunuyor, nerede direnç üretiyor? ismi laboratuvar kokuyor, konusu hareketin küçük hesabı.
haber bülteninde düzeltme mekanizması baştan kurulmalı. web sayfası gün içinde değiştirilebilir ama e-postanın kopyası okurun arşivinde kalır; yanlış başlık ya da eksik bilgi sonradan düzeltilirken ilk gönderiye açık bir düzeltme bağlantısı bırakılmazsa aynı haberin iki sürümü dolaşır. değişen yer ve düzeltme zamanı belirtilmediğinde okur arşivindeki iki kopyadan hangisine güvenecek? gönder tuşu basit, geri dönüşü için yine küçük bir bürokrasi gerekiyor.
elektrikli otobüsün sefere girmesi, dizel otobüsün yerini aynı çizelgeyle doldurmak demek değil. bataryanın şarj süresi, hattın uzunluğu, yokuşu, hava koşulları ve depodaki yedek araç sayısı birlikte hesaplanır; araç şarjdayken seferin nasıl sürdürüleceği ayrıca belirlenir.
bildirim ekranına düşen haber, çoğu zaman kaynağın kendisinden önce kaynağın paylaşılma biçimini gösterir. ekran görüntüsü, kesilmiş video ve yeniden yazılmış başlık aynı akışta yan yana durunca tarih, yer ve belgenin bütünü görünmezleşir.
haber odasında dijital güvenlik, güvenli görünen bir mesajlaşma uygulamasından önce cihazın güncel kalmasına bağlıdır. işletim sistemi ve tarayıcı artık güvenlik güncellemesi almıyorsa, kaynakla kurulan şifreli kanalın çevresindeki açık büyür. eski cihazı yedek diye saklamak anlaşılır; onu haber erişimi olan bir makine olarak bırakmak değil. yedek diye saklanan cihazın son güvenlik güncellemesi ne zaman?