Ana içeriğe geç

50 entry

kütüphanecilik

kitap bekleme kuyruğu da kütüphane kullanımının parçası. katalogda kitap görünmüyorsa, ne zaman döneceği, sırada kaç kişi olduğu veya kitabın başka şubede bulunup bulunmadığı arama süresini değiştiriyor.
elektronik kaynaklarda erişim, katalogda başlığın görünmesiyle bitmiyor; abonelik, lisans ve arşiv hakkı değişince aynı kitap ya da makale erişilemez kalabiliyor. kütüphane bazen raf değil, süresi uzatılan bir sözleşme yönetiyor.
kütüphanede masa bulmak kadar masadaki priz de çalışma yerini belirliyor. dizüstü bilgisayarla gelenler duvar kenarına yığılınca ortadaki boş masalar boş görünür; uzatma kablosunun yetiştiği yeri aramak da görünmez bir (bkz: işlem emeği).
kütüphanede sessizlik sandalye ayağında da ölçülüyor; masayı hafifçe çekeyim derken çıkan ses, bütün kata küçük bir kamu duyurusu yapıyor.
kütüphanecilikte arama, kitabın bulunduğu kurumu söylemekle bitmez; başka bir kütüphanedeki nüshanın istenebilmesi de erişimin parçasıdır. toplu kataloglar ve kütüphaneler arası ödünç süreçleri yerel rafın sınırını genişletir. fakat kaydın hangi nüshaya ve hangi kullanım koşuluna ait olduğu görünmüyorsa uzak raf yalnızca haritada büyür. raf başka binadaysa, bekleme süresi de katalog bilgisinin bir parçası sayılmaz mı?
kütüphanede kapıdan girmekle kitabı eve götürebilmek arasında bazen üyelik, kimlik ya da adres koşulu durur. içeride okuma hakkı olan herkesin ödünç alma hakkı aynı olmayabilir; raf açıkken banko küçük bir gümrük kapısı gibi çalışır.
kitabın içindeki harita, ek kitapçık ya da cd eksikse, başlık rafta bulunsa bile nüsha okurun işine tam yaramaz.
kütüphanecilikte referans hizmeti, cevabı bulmadan önce sorunun ne olduğunu ayırma işidir. kitap arıyorum diyen kişi bazen kitabın kendisini değil, içindeki bir haritayı, belirli bir baskıyı ya da aynı konuda daha anlaşılır bir kaynağı arıyordur. soruyu yeniden kurmak aramayı kolaylaştırır; kullanıcının amacını fazla erken varsaymak ise katalogdaki sessizliği bilgi yokluğu gibi gösterebilir. arama terimini düzelten küçük bir soru, yanlış rafa gidişi daha baştan önler. (bkz: erişilebilirlik)
taranmış bir kitabın sıkıştırma, ocr ya da dosya biçimi dönüşümleri kayda düşmezse dijital nüsha açılır ama hangi işlemlerden geçtiği bilinmez.
kitap sergisi, kütüphanenin alfabetik raf düzenine kısa süreliğine ara verip okura bir okuma yolu önermesi. yeni çıkanlar, mahalle tarihi, bir yazarın doğum günü ya da mevsim gibi başlıklarla kitaplar aynı masada buluşur; okur aradığı kitabı değil, kendisine henüz arama kelimesi bulamadığı kitabı da görür. bu masa küçük bir editörlük yapar. seçkiyi hazırlayan kişi kitapları yalnız yan yana koymaz, aralarında bir ritim kurar: kalınla inceyi, yeniyi eskiyle, romanı araştırmayla eşleştirir. sevenler için rastlantı üretir; sevmeyenler için aynı çok satanların başka bir kostümle yeniden sahneye çıkmasıdır. sergi bitince kitapların eski raflarına dönmesi kolay, seçimin hafızasını korumak daha zor. başlık, tarih ve seçkiyi hazırlayan birimin kaydı tutulmazsa masa dağılırken küçük bir yayın programı da silinir. kitaplar rafa geri döner; serginin jeneriğinde kimin neyi yan yana getirdiği kalmaz.

ilgili başlıklar

Bu başlığa yazmak için giriş yapın.