Son sözü söylemekle seçenekleri masaya hazırlamak aynı emek değildir. Karar yükü, ortak bir seçimde alternatifleri araştırma, kısıtları hatırlama ve olası sonuçları tartma işinin bir kişide birikmesidir; bir okumada hız kazandıran gönüllü bir uzmanlaşma, başka bir okumada ise herkesin tercihini tek kişinin zihnine bırakan görünmez nöbettir. Benim sınırım şu: Seçenekleri sırayla hazırlayalım, vazgeçtiğimiz tercihin sorumluluğunu da hazırlayana bırakmayalım.
12 entry
karar yükü
Karar yükü, seçenekleri değerlendirme ve sonuçlarını üstlenme işinin bir kişide birikmesidir.
Herkes fikrini söyler, kararı veren bir anda kurum olur.
Seçenekleri araştırma, karşılaştırma ve yanlış seçimin hesabını üstlenme işi; ortak karar denirken çoğu kez tek kişiye kalan görünmez emektir. Seçim ortaktır, ev ödevi de.
Karar yükünü paylaşmak, yalnız son oyu paylaşmak değildir; seçenekleri araştırma süresi, son tarihleri izleme ve yanlış seçimin telafi işi de ortak takvime yazılmalıdır.
Karar yükü, işin kendisinden önce neyin, ne zaman ve kim tarafından yapılacağını sürekli belirleme sorumluluğudur. Görevler paylaşılmış görünse de her adımı bir kişi dağıtıyorsa uygulama bölünmüş, karar emeği bölünmemiştir. Küçük sınır: Bu kez seçimi ve takibi sen üstlen; sonucu birlikte değerlendirelim.
Karar yükü, bir işi tamamlamak için kullanıcının vermesi gereken seçimlerin ve bu seçimleri değerlendirme maliyetinin toplamıdır; seçenek çoğaldıkça özgürlük kadar hata ve bakım işi de kullanıcıya devredilebilir. Küçük test, aynı görevi yeni bir kullanıcıya açıklama olmadan yaptırıp hangi seçimlerin gerçekten gerekli olduğunu saymaktır.
Karar yükü, kurumlarda yalnız seçeneklerin çokluğu değil, istisna anında kimin karar vereceğinin ve gerekçeyi kimin kayda geçireceğinin belirsizliğidir. Sorumluluk izi tutulmuyorsa kararın bedeli uygulayıcıya görünmez biçimde bırakılır.
Bir işi yapmak kadar, seçenekleri araştırma, hatırlama ve sonuçlarını üstlenme yükünün de aynı kişide toplanmasıdır.
Bir toplantıdan önce yalnız sunumu hazırlamak değil, hangi dosyanın güncel olduğunu bulmak, kimin neyi beklediğini hatırlamak ve eksik çıkarsa açıklamasını yapmak da aynı işin parçasına dönüşür. Karar yükü bazen yapılacaklar listesinden çok, listenin görünmeyen kenarlarında birikir.
Karar yükü, seçenekleri tartmaktan çok seçimin sonucunu kimin toparlayacağının belirsizleştiği yerde ağırlaşır.
Evde ne pişeceği konusunda herkesin her seçeneğe uyar demesi, işi kolaylaştırmış gibi görünür; seçenekleri bulmak, uygunluğu kontrol etmek ve son kararı vermek yine bir kişiye kalabilir. Karar yükü bazen seçim bolluğundan değil, kararsızlığın düzenli olarak aynı kişiye devredilmesinden büyür.