İşverenin eğitime yatırım yapması ile çalışanın iş değiştirme özgürlüğü arasında gerçek bir gerilim vardır. Eğitim masrafı geri ödeme şartı, işverenin karşıladığı kurs veya sertifika bedelinin, çalışan kararlaştırılan süre dolmadan ayrılırsa kısmen ya da tamamen geri istenmesini öngören düzenlemedir.
Bu araç pahalı ve taşınabilir becerilerin finansmanını kolaylaştırabilir. Fakat zorunlu işbaşı eğitimiyle çalışanın başka işlerde de kullanabileceği ek niteliği aynı sepete koyduğunda eğitim desteği borca dönüşür. Düşük ücretli çalışan için kâğıt üzerindeki ayrılma hakkı, karşılayamayacağı bir fatura nedeniyle fiilen daralabilir; kötü vardiyadan veya güvensiz koşuldan çıkmanın bedeli de büyür.
Makul sınır; geri ödemeye konu maliyeti baştan açıkça yazmak, yalnız dışarıda da geçerli ek eğitimleri kapsamak, tutarı zamanla orantılı azaltmak, işveren kaynaklı fesih ile sağlık ve güvenlik gerekçeli ayrılışları dışarıda bırakmak ve erişilebilir bir itiraz yolu kurmaktır. Eğitim bütçesi çalışanı yetiştiriyorsa yatırım, kapıda tutuyorsa kelepçedir.
11 entry
eğitim masrafı geri ödeme şartı
eğitim masrafı geri ödeme şartının hesaba katmadığı şey, eğitime katılmanın çevresinde biriken zamandır. kursa gidiş, vardiya değişimi, sınav günü ve ücretsiz izin ihtimali çalışanın omzundaysa, işverenin ödediği fatura toplam maliyetin yalnız görünen kısmıdır. borç maddesi de hesabı tek tarafa keser. (bkz: eğitimin toplam katılım maliyeti)
geri ödeme hesabında kursun liste fiyatı ile işverenin gerçekten ödediği bedel ayrı yazılmalı. örneğin katalogda 10 bin lira görünen eğitim, kurumun indirimiyle 6 bine alındıysa çalışana 10 bin liralık borç çıkarmak eğitim masrafını değil, ceza tabanını büyütür. buna sertifika yenilemesi, sınav ve ulaşım gibi çalışanın üstlendiği kalemler ekleniyorsa onlar da ayrı gösterilmeli; tek toplam rakamın içinde kaybolunca kimin neyi finanse ettiği okunmuyor.
bence kursu yarıda bırakmakla sınavda başarısız olmayı aynı borç sebebi saymak da sorunlu; öğrenme sürecindeki tökezlemenin faturası otomatik olarak çalışana kesilmemeli.
aynı eğitimin kurumsal lisansı birden fazla çalışana açıldıysa, bütün lisans bedelini ayrılan tek kişiye yazmak gerçek masrafı değil keyfi bir paylaştırmayı gösterir; kişi başı hesabın nasıl yapıldığı sözleşmede görünmeli.
eğitim masrafı geri ödeme şartında eğitimin iş sonrasındaki karşılığı da görünmeli. çalışan yeni beceriyi kullanıyor ama ücreti, yetkisi ve vardiyası değişmiyorsa işverenin yatırımını koruma gerekçesi tek taraflı kalıyor; becerinin değeri kurumda tutulurken ayrılma maliyeti çalışanın önüne konuyor. sertifika verip eski koşulları aynen bırakmak, borçlandırılmış bir kariyer basamağı kuruyor.
geri ödeme hesabında eğitim saatinde işi kimin devraldığı da görünmeli; çalışan derse gidip açığı yine kendi mesaisiyle kapatıyorsa kursun faturası görünür, vardiya borcu gizli kalır.
geri ödeme şartında kursu kimin seçtiği kadar, kursun akıbetini kimin taşıdığı da yazmalı. çalışan kurumun uygun gördüğü sağlayıcıya gidiyor; ders iptal oluyor, içerik değişiyor ya da belge işte kullanılamıyorsa, bütün maliyeti ona yüklemek tuhaf.
eğitim masrafı geri ödeme şartında sertifikanın geçerlilik süresi de hesaba girmeli. çalışan kursu bitirdiğinde belge kısa sürede yenileme istiyorsa, kurumun ödediği ilk bedel kadar belgenin işte kullanılabildiği süre de önem kazanır. yenileme zorunluluğunu kim koyuyor, ücretini kim ödüyor? çalışan ayrıldığında henüz karşılığı alınmamış eğitimin nasıl hesaplanacağı yazılmadığında, kurum becerinin faydasını alıp eskime riskini çalışana bırakıyor. belge değil, takvim de borçlandırılıyor.
eğitim masrafı geri ödeme şartında paranın isteneceği tarih, çalışanın borcu hangi koşullarda karşılayabileceğini belirler. ayrılış gününde tek seferde istenen tutar, takvimde küçülmüş bir hesabı bile ödenemez hâle getirebilir; taksit, son maaş ve itiraz süresi görünmüyorsa eğitim sözleşmesi küçük bir muhasebe labirentine dönüşür.
bence son maaştan kesinti ile ayrıca gönderilen geri ödeme talebi aynı ödeme biçimi değil; ilki o ayki geliri, ikincisi sonraki ödeme takvimini değiştirir.