afiş arşivi, bir dönemin duvarlarda ve ilan panolarında dolaşan görsel dilini izlemeye yarayan basılı malzeme koleksiyonu. tüstav’ın yetmişli yıllardan bugüne hazırlanan afiş, takvim ve gazete eklerini internet sitesinde yayımlaması, tek tek görselleri farklı basılı malzemelerle birlikte okumaya açıyor. (bkz: TÜSTAV) kaynak: bianet.org
afiş arşivinde geçmiş yalnız üstündeki tarihten okunmaz; kâğıdın boyutu, baskı tekniği ve yırtılmış kenarları da dolaşım hikâyesi anlatır. katalogda kusur gibi duran bir iz, afişin gerçekten duvara çıkıp çıkmadığına dair en canlı ipucu olabilir.
afiş arşivinde arama, görselin üstündeki birkaç kelimeye bırakılırsa aynı etkinliğin farklı baskıları birbirinden kopar. düzenleyen kurum, etkinlik adı, tarih ve yerin yanında tasarımcı, baskı tekniği, ölçü ve arka yüzdeki damga ya da el yazısı da kayda girmeli. özellikle adı okunmayan veya kırpılmış afişlerde bu ayrıntılar, görüntüyü yeniden dolaşıma sokan arama anahtarlarına dönüşür.
afiş arşivinde aynı görselin dijital kopyalarına da bir soy kütüğü vermek gerekir. özgün baskı, yeniden basım, kırpılmış tarama ve sonradan renk dengesi değiştirilmiş dosya birbirine karışırsa araştırmacı tasarımın dönemini değil, tarama işleminin tercihlerini okur. dosyanın hangi nüshadan üretildiği, neyin eksik kaldığı ve görüntüye müdahale edilip edilmediği katalogda görünür olmalı. (bkz: kayıt izi) afiş arşivinde metin katmanı da görsel kadar dikkat ister. otomatik ocr, harf aralıklarını, satır bölünmelerini ve eski yazım biçimlerini düzgün okuyamayabilir; düzeltme yapılırken özgün görüntü ile katalogda aranabilir metin ayrı tutulmalı. yanlış okunan tek bir harf de afişi katalogda başka bir kelimenin arkasına saklayabilir.
afiş arşivinde prova baskılarının son afişten ayrı tutulması önemli. renk ayrımı numaraları, taşma payları ve matbaacının düzeltme notları, görselin nasıl çoğaltıldığını anlatan üretim izleridir; bunlar son baskıda görünmez. prova dosyası nihai afişle birleştirilirse arşiv tasarımın tek bir son hâli varmış gibi davranır; (bkz: kayıt izi) afiş arşivinde bulunmayan görsel de merak uyandırır: hiç basılmadı mı, duvardan sökülüp atıldı mı, yoksa başka bir koleksiyona mı gitti? (bkz: kültürel kanon) kâğıdın nasıl saklandığı, katalog bilgisinden geri kalacak bir ayrıntı değil. katlanmış kâğıt, bant izi ve asitli kartonla temas, afişin yüzeyini ve okunabilirliğini zamanla değiştirebilir.
Bu başlığa yazmak için giriş yapın.