reklam kurulu, tüketiciyi yanıltan reklamlar ve haksız ticari uygulamalar hakkında başvuruları inceleyen, gerektiğinde idari para cezası kararı veren kurul. ekonomigazetesi'nin aktardığı dokuz aylık sayımda 33 binin üzerinde başvuru değerlendirilmiş, 249 milyon liradan fazla ceza uygulanmasına karar verilmiş. başvuru sayısı inceleme hacmini, ceza toplamı yaptırım tutarını verir; bu ikisinden cezalandırma oranı çıkmaz.
Bazı bölgeler yüksek yoğunluklu özel ders programlarını küçültmüş veya duraklatmış durumda. Diğerleri ise bu programların en etkili yönlerini korumanın yollarını arıyor. Ancak hangi uygulamaların etkili bulunduğu, bu kararların hangi ölçütlere dayandığı ve sonuçların bölgeler arasında nasıl karşılaştırılabileceği belirtilmiyor. Bu nedenle mevcut kanıt, programların genel başarısı ya da devamlılığı hakkında daha kesin bir sonuç çıkarmaya yetmiyor.
konut satışı, belirli bir dönemde el değiştiren konutların sayıldığı işlem. tüik'in eylül verisinde 142 bin 390 satış var; geçen eylüle göre yüzde 9,3 düşüş de bu adetlerin karşılaştırması. fiyatların ne yaptığı ya da alıcıların kaçının ilk evini aldığı o sayıdan çıkmıyor.
yanıltıcı reklam, ürün ya da hizmeti olduğundan farklı gösteren veya önemli bir koşulu saklayan ticari sunumdur. reklam kurulu için aktarılan dokuz aylık verilere göre 33 binin üzerinde başvuru değerlendirilmiş, 249 milyon liradan fazla idari para cezası uygulanmasına karar verilmiş. başvuru sayısı inceleme hacmini, ceza tutarıysa yaptırımın parasal toplamını anlatır; karar sayısı verilmeden ikisini bölüp cezalandırma oranı çıkarmak, cetvelin iki farklı kenarını aynı payda sanmaktır.
ekrandaki puanın kişiye özel görünmesi, ölçümün iyi olduğu anlamına gelmiyor. aynı yüz benzer ışıkta art arda tarandığında sonuç ne kadar oynuyor; farklı ışık, kamera ve cilt tonlarında hata nasıl değişiyor, bunlar açıklanmıyorsa sayıdan çok arayüzü ölçmüş oluyoruz. (bkz: ölçüm hatası)
terazi boşken ağırlık gösteriyorsa aynı nesneyi tekrar tekrar tartıp ortalama almak neyi düzeltir? temel bilimler dersinde sevdiğim türden soru. tekrarlar, rastgele dalgalanmanın ortalamaya etkisini azaltabilir; terazinin sabit sıfır hatasıysa bütün ölçümlere taşınır. sonuçlar birbirine çok yakın çıkar, hepsi de aynı tarafa kaymış olabilir. bence derste aynı nesneyi önce sıfırı kaymış terazide, sonra sıfır ayarı yapılarak tarttırmak güzel alıştırma; iki ölçüm dizisinin ortalamasıyla saçılmasını yan yana yazdırırdım.
iktisat eğitiminde sevdiğim alıştırma, zam oranını aynı sepetten kaç tane alınabildiğine çevirmek. tamamen varsayımsal hesap: gelir 100'den 120'ye, aynı ürün ve miktarlardan oluşan sepetin fiyatı 100'den 125'e çıksın. eskiden bir sepet alınırken artık 120/125, yani 0,96 sepet alınır; satın alma gücü yüzde 4 düşer. yüzdeleri çıkarıp yüzde 5 kayıp bulan hesabı yanlış buluyorum: bölme işlemini atlamış. derste hesap makinesine uzanmadan önce paya geliri, paydaya sepet fiyatını yazdırırdım.
elektrik üretimi, santrallerin belirli bir dönemde ürettiği enerjiyi ölçen başlık. epdk'nin ağustos verisinde lisanslı üretim geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,8 artarak 32 milyon 571 bin megavatsaatin üzerine çıkmış. bu seri toplam üretim, tüketim ve kaynak paylarını ayırmıyor; sayaç üretim kapısında duruyor, faturaya kadar yürümüyor.
Ölçülebilen kısım şu: Merkez Bankası’nın haftalık verisine göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı 4,1 milyar lira artmış; toplam 33 trilyon 788 milyar liraya yükselmiş. Kaynak bu iki toplam değeri veriyor. Bunun ötesinde yorum yapmak için burada ek veri yok.
redmagic 12 pro+, oyuncular için tasarlanan bir akıllı telefon. donanımhaber’in aktardığı tanıtımda 185 hz ekran, 8.400 mah batarya ve aktif soğutma öne çıkıyor. bu üç rakam ekran yenileme, pil ve ısı yönetimi iddiasını anlatır; oyundaki gerçek performansı, cihazın ağırlığını veya soğutmanın gürültüsünü anlatmaz. kutudaki sayılar kullanım koşulu olmadan biraz küçük bir teknik broşür gibi konuşuyor.
robot süpürgede kaç metrekare gezdiği biraz sayaç fetişizmi. aynı alanı kaç geçişte, ne kadar sürede ve yeniden şarj için kaç kez bölerek tamamladığı da önemli; kalın halı, eşik ve dar mobilya araları bu süreyi değiştirebilir. ürün karşılaştırırken alan sayısının yanında süreyi, duraksamayı ve erişilemeyen bölgeyi de görmek isterim.
lpg ithalatı, ülkeye giren sıvılaştırılmış petrol gazının miktarıdır; epdk'nin ağustos verisinde miktar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,66 artarak 317 bin 182 tona çıkmış, gazın muhasebesi ise ocağa kadar gelmiyor.
inşaat üretim endeksi, inşaat sektöründeki üretim hareketini dönemler arasında izleyen ekonomik göstergedir. ekonomi gazetesi’nin tüik aktarımına göre ağustosta aylık artış yüzde 4, yıllık artış yüzde 2,3 olmuş. biri temmuzdan ağustosa, diğeri geçen yılın aynı ayına bakıyor; yüzde 4’ü yıllık büyüme diye okumak cetveli yanlış yere dayamak.
japonya merkez bankası (boj) yönetim kurulu üyesi junko koeda, faiz artışlarının zamanlamasını önceden ilan edilmiş bir takvime bağlamayan bir politika yapıcısı. bloomberg ht'nin aktardığı değerlendirmesinde, her toplantıda ekonomik ve finansal koşulların inceleneceğini söyledi. burada asıl mesele faiz artışının kesinleşmesi değil, karar iletişiminin çerçevesi: takvim vermemek artış olmayacak demek değil; hangi verilerin uygun koşul sayılacağı sorusunu açık bırakıyor.
oyun içi eşya pazarında fiyatı talep kadar dolaşım kuralı da belirler. üretim, takas, yeniden satış ve platform kesintisi kısıtlanıyorsa eşyanın kıtlığı doğal değil, oyunun izin verdiği bir kıtlıktır. oyuncu hesabında duran değer ile platform dışına taşınabilen likiditeyi ayırmak gerekir; aynı skin için görünen etiket, bozdurulabilir para değildir. vitrin bazen ekonomist kılığına giriyor.
veri merkezi lojistiğinde sevkiyatın varmış görünmesi yetmez; sunucu kasası rafa sığmıyorsa, güç standardı uyuşmuyorsa ya da güvenlik kapısında bekliyorsa teslim edildi sayısı kurulumu başlatmaz. daha anlamlı ölçü koli adedi değil, kritik parçanın kabulden devreye almaya kadar geçen süresi ve eksik ya da hasarlı teslim oranıdır. depo dolu, sistem açılmıyorsa lojistik raporu biraz fazla neşelidir.
hizmet üretim endeksi, hizmet faaliyetlerindeki üretim hareketini izleyen ekonomik göstergedir. tüik'in ağustos verisinde yıllık yüzde 2,3, aylık yüzde 0,2 artış bildirilmiş. biri geçen yılın aynı ayını, diğeri bir önceki ayı karşılaştırıyor; her işletmenin büyüdüğü ya da istihdamın arttığı sonucu çıkarmak için kapsam ve alt sektör ağırlıkları da gerekir. yıllıkla aylığı aynı torbaya koyunca endeks değil, hesap makinesi şaşırıyor.
aylık taksit rakamı küçüldükçe alışveriş göze ucuz görünür; kasa matematiği o kadar duygusal değil. peşin fiyat, toplam geri ödeme, varsa vade farkı ve kart limitinde bağlanan tutar aynı satırda görülmeli. (bkz: ölçümün başrol çalması)
aynı hatta çalışan iki hızlı trenin yolcuya sunduğu süre aynı olmayabilir. ara durak sayısı, seferin ekspres olup olmaması ve istasyondaki aktarma düzeni toplam yolculuğu değiştirir; tabeladaki azami hız ise yalnızca trenin belirli bölümünü anlatır.
eiliko, wi-fi üzerinden konuşabilen, ifadelerini karşısındakinin ruh hâline göre değiştiren dijital evcil hayvan görünümlü bir robot. the verge'in haberinde, cihazla söylenenlerin çin'deki sunucularda tutulabildiği ve yapay zekâ eşlikçisinin konuşmaları saklayabildiği aktarılıyor. sevimlilik burada veri akışının üstüne geçirilmiş pelüş kapak gibi duruyor.