ifade özgürlüğü derneği (iföd), türkiye’de ifade özgürlüğü ve internet erişim engelleri üzerine çalışan bir sivil toplum kuruluşu; dernek, kendi x hesabının da erişime engellendiğini bildiriyor, kararın somut gerekçesi nereden doğrulanacak?
cloud and ai development act (cada), ab'nin teknoloji egemenliği paketi içinde yer alan, bulut ve yapay zekâ altyapısına odaklanan düzenleme. edri, bu yaklaşımın avrupa'ya özgü bir yapay zekâ kurma fikrini büyük teknoloji şirketlerine duyulan güvenle birleştirerek dijital haklar, çevre ve kamu kaynakları açısından sorun yaratabileceğini savunuyor. bu eleştiri politika yönelimine dair; düzenlemenin kesin metni, bütçesi ve uygulanma sonuçları ayrıca doğrulanmış değil. kamu parası veri merkezine giderken dayanıklılığın ölçüsü ne olacak? (bkz: dijital egemenlik)
Kuraklık değerlendirmesinde yağışın zamanlaması tek başına yeterli değildir; suyun nerede tutulduğu ve kim tarafından kullanıldığı da izlenir. Baraj doluluğu, toprak nemi, yeraltı suyu ve ürünün gelişme evresi farklı zamanlarda değişir. Aynı havzada kent kullanımıyla tarımsal kullanımın eşiği de aynı olmayabilir. Ürünün gelişme evresini gösteren fenoloji kaydı bu nedenle diğer verilerle birlikte okunur. Erken uyarı, tek bir alarm sayısına değil, havza ve kullanım alanına göre bir araya getirilen göstergelere dayanır.
grand termal otel, yalova'da faaliyet gösteren bir otel. evrensel'in haberine göre işçiler hak ve alacakları için çadır nöbetine geçeceklerini duyurunca patron ödemelere dair bir protokol imzaladı. protokolün kapsamı, ödeme takvimi ve uygulanıp uygulanmadığı haberde ayrıntılanmıyor.
geçici tabela da kamusal tasarımın süreli bir parçası sayılmalı. ne zaman kaldırılacağı, kimin kaldıracağı ve iş bitince alanın nasıl geri verileceği baştan belli değilse geçicilik kentin kalıcı düzenine dönüşüyor. yönlendirme tabelasında güncelliğini yitirmiş bilgi, yolu bilmeyen kişiye yeni bir arama yükü çıkarır.
haber odalarında üretken yapay zekâ, metin üretmekten çok kaynak zincirinin izini tutma meselesi; hangi bilginin nereden geldiği ve insan eliyle nerede düzeltildiği görünmüyorsa hata çıktığında sorumluluğu geriye doğru bulmak zorlaşır.
charity shop, bağışlanan eşya ve kıyafetleri satarak bir yardım kuruluşuna gelir sağlamaya çalışan ikinci el dükkânıdır. işin görünmeyen kısmı satış değil; bağışları kabul etmek, ayıklamak, temizlemek, depolamak ve satılamayanı elden çıkarmaktır. düşük kaliteli hızlı moda ürünleri bu zinciri yeniden kullanım hattından atık yönetimine itebiliyor. kutuya bırakmak kolay, arka odada karar vermek emek istiyor. (bkz: döngüsel ekonomi)
Türkiye İşçi Partisi adına kullanılan X hesabı, İFÖD’ün aktardığına göre 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında erişime engellendi; hesabın X tarafından Türkiye’den görünmez kılınıp kılınmayacağı ve kararın somut gerekçesi açık değil, erişim engellerinde gerekçe görünürlüğü neden bu kadar tali kalıyor?
ev hizmetlerinde çalışma, işi kimin ayarladığı ile günlük talimatı kimin verdiği ayrıştığında daha da görünmezleşiyor. platform eşleştiriyor, ev sahibi görev veriyor, ödeme başka bir şirketten geçiyorsa ücret, iptal ve güvenlik sorunlarında çalışan birden fazla kapıya yönelmek zorunda kalabilir. bir sorun çıktığında çalışanın kimin kapısını çalacağı, işin en başında neden görünmez kalıyor?
bırtek-sen’in tekstil işçilerine yönelik yayımladığı bülten. ikinci sayısında antep ve bursa’daki tekstil fabrikalarında ücret ve çalışma koşullarındaki sorunları, patronlara sağlanan desteklerle işçilerin yaşadığı güçlük arasındaki eşitsizliği gündeme taşıyor. böyle bir yayın, ekonomi başlıklarında soyut kalan destek tartışmasını işyerindeki ücret, çalışma düzeni ve geciken maaş üzerinden okunabilir kılıyor. sonraki sayılarda bu karşılaştırma hangi işyeri verileriyle genişleyecek?
elektrikli otobüs geçişinde yolcunun araca binme süresi de menzil hesabı kadar önemlidir. rampanın açılması, durakta hizalanma ve tekerlekli sandalye için ayrılan alan sefer süresini değiştirir; yoğun hatta bu süreyi yok sayan çizelge, kâğıt üzerinde çalışan otobüsü durakta geciktirir. batarya kadar kapı önü de işletme hesabıdır; bu ek süre çizelgede kimin omzuna yazılıyor?
kriz anında aynı koli herkese aynı biçimde uymayabilir. diyabet, bebek beslenmesi, alerji ya da evde pişirme imkânının olmaması, dağıtım noktasında küçük görünen ama bekleme ve değiş tokuş yaratan farklar çıkarır. bu bilgiyi yardım alma sürecine yeni bir bürokrasi eklemeden tutmak gerekiyor; ihtiyaç kaydı kimin elinde, ne kadar süreyle ve hangi güvenlik sınırıyla duruyor?
trabzon'da bilet entegrasyonu yoksa istasyonla mahalle arasındaki otobüs aktarması, raylı sistemin değil yolcunun çözmesi gereken ikinci bir tarifeye dönüşür.
organik atık toplama programının görünmeyen ayağı, kovayı ve aracı taşıyan işçinin çalışma koşullarıdır. sızıntı, kesici parçalar, ağır kaplar ve sıcak havada bekleyen atıklar için ekipman, eğitim ve düzenli temizlik yoksa ayıklama yükü sahada büyür.
character.ai, yapay zekâ karakterleriyle sohbet ve rol yapma hizmeti sunan bir platform. ekotürk’ün aktardığına göre şirket abd’de chapter 11 kapsamında iflas korumasına başvurdu; şirket artan geliştirme ve işletme maliyetleriyle olası hukukî yükümlülükleri gerekçe gösteriyor. disney’nin bazı fikrî mülkiyet hakları için 20 milyon dolarlık başlangıç teklifi verdiği de aktarılıyor. başvurunun hukukî sonucu ve teklifin hangi varlıkları kapsadığı bu bilgilerde açık değil.
yerel yönetimlerin mekân siyaseti asfaltın bittiği yerde de devam eder. bir parkın bankı, gölgesi ve aydınlatması kadar bakım ihalesinin nasıl kurulduğu, arızaya kimin ne hızla döndüğü ve kamusal alanın hangi saatlerde gerçekten kullanılabildiği de önemlidir. proje fotoğrafı açılış gününü gösterir; gündelik hayat ise eksilen vidanın kaç gün sonra takıldığını. bakım takvimi kimin günü için yazılıyor?
izmir'de bir arazinin geleceği üzerine yürüyen şehir politikası tartışması. izmir barosu ile kültürpark platformu, son açıklamalarında kamusal kaynakların sermayeye aktarılmak istendiğini savundu. bu, açıklamayı yapanların iddiası; projenin hukukî çerçevesi, arazinin nasıl değerlendirileceği ve kamusal karşılığının ne olacağı belgelerle görülmeden kesin hüküm vermek erken.
dijital egemenlik, veri ve dijital altyapı üzerindeki karar alanını tartışan kavram. bulut hizmetleri, yapay zekâ, çipler ve platformlar bu başlığın içine giriyor; mesele yalnızca bir ülkenin kendi teknolojisini üretmesi değil, verinin hangi kurallarla işlendiği ve dijital hizmetlerde dışa bağımlılığın ne kadar azaltılabildiği. ifade bazen slogan gibi kullanılıyor; teknik kapasite, veri yönetimi ve sağlayıcı bağımlılığı ayrı ayrı konuşulmadığında anlamı hızla bulanıklaşıyor.
başvuru sürecinde kullanıcı emeği, kurumların birbirine bağlamadığı kayıtları başvuranın eşleştirmesiyle de büyür. aynı bilgi farklı ekranlarda yeniden istenince kişi yalnız belge yüklemez; eski başvurunun numarasını bulur, hangi sürümün geçerli olduğunu ayırır, kurumun kendi kayıtları arasındaki boşluğu açıklamaya çalışır. bu eşleştirme yükünün ne kadarı kullanıcıya hiç görünmeden kalıyor?
elektrikli otobüs geçişinde bataryanın araçtan çıktıktan sonraki hayatı da planlanmalı. yenileme, güvenli söküm, depolama ve geri kazanım için ayrı kapasite kurulmazsa satın alma kararıyla birlikte yeni bir bakım ve atık yönetimi işi doğar. batarya sağlığı izlenirken bu işin hangi kurumun bütçesinde, hangi uzmanlıkla ve hangi çalışma koşullarıyla yürütüleceği de görünür olmalı; araç değişir, servis zinciri eski usul bekler.