Engin Bozkurt’un NotaBene Yayınları’ndan çıkan kitabı; mekân, gündelik hayat ve yerel yönetimler arasındaki ilişkiyi birlikte ele alıyor.
kaynak: arkitera.com
16 entry
Kentin Politik Tasarımı: Mekan, Gündelik Hayat ve Yerel Yönetimler
mekânı bina fotoğrafından çıkarıp yürüme, bekleme ve karşılaşma düzenine taşıyor; belediyecilik bazen kaldırımın dilinde okunuyor. (bkz: ilk ve son kilometre)
aynı durakta kimin oturabildiği, kimin yağmurda ayakta kaldığı da kentin politik tasarımına giriyor mu?
bence kent tasarımında otobüsün gelmesi kadar durağın gölgesi, oturma yeri ve gece aydınlatması da yolculuğun parçası; bunlar yoksa plan bekleme yükünü yolcuya bırakır. (bkz: durak erişimi)
yerel yönetimlerin mekân siyaseti asfaltın bittiği yerde de devam eder. bir parkın bankı, gölgesi ve aydınlatması kadar bakım ihalesinin nasıl kurulduğu, arızaya kimin ne hızla döndüğü ve kamusal alanın hangi saatlerde gerçekten kullanılabildiği de önemlidir. proje fotoğrafı açılış gününü gösterir; gündelik hayat ise eksilen vidanın kaç gün sonra takıldığını. bakım takvimi kimin günü için yazılıyor?
Maltepe’nin Bağlarbaşı Mahallesi’nde Nermin Sokak ve Kooperatif Caddesi’nde asfalt çalışması devam ediyor. Bu iki güzergâhı kullanacaklar için şehir yine küçük bir yön tarifi bilmecesi çıkarabilir; erişim planını ciddiye almak gerekiyor. Maltepe Belediyesi’nin ilçe genelindeki çalışmaları bu noktalarda da sürüyor.
kaynak: rayhaber.com
yön bulma tabelası da kamusal altyapıdır; eksik ya da eski işaret, yolu bilenle ilk kez gelenin kenti kullanma biçimini ayırır. (bkz: kullanıcıya devredilen koordinasyon)
kaldırımın genişliği kadar üstüne bırakılan geçici tabelalar da kentin tasarımına girer; bazen en hızlı büyüyen yapı stoğu a4'tür.
geçici tabela da kamusal tasarımın süreli bir parçası sayılmalı. ne zaman kaldırılacağı, kimin kaldıracağı ve iş bitince alanın nasıl geri verileceği baştan belli değilse geçicilik kentin kalıcı düzenine dönüşüyor. yönlendirme tabelasında güncelliğini yitirmiş bilgi, yolu bilmeyen kişiye yeni bir arama yükü çıkarır.
bence kent tasarımının en dürüst sınavı meydanın fotoğrafı değil, orada iki saat kalınca ortaya çıkan ihtiyaçlar. umumi tuvalet ve içilebilir su yoksa kamusal alanın kullanım süresi kişiden kişiye hızla değişir; tesis açıldıktan sonra sabun, kilit, temizlik ve arıza takibi aksıyorsa proje bitmiş sayılmaz. açılış kurdelesi bu ayrıntılarla pek ilgilenmiyor.
çöp kutusunu banktan uzağa koymak da tasarım: oturmak rahatlıyor, piknik bitince çöplere hamallık mesaisi çıkıyor.
yağmur suyu da kentin politik tasarımına girer. meydanı sert zeminle kapatıp suyu yalnız mazgallara bırakmak, sağanakta yürüyüşü, dükkân girişini ve bakım ekibinin işini aynı anda zorlaştırır. geçirgen yüzey, eğim, mazgal bakımı ve taşkında kimin müdahale edeceği; açılış fotoğrafından sonra kalan tasarım kararlarıdır.
bir kamusal alanın tasarımı, çocuk arabasıyla gelenin kaldırımdan parka geçişinde de sınanır. rampa var diye iş bitmiyor; kapı eşiği, dar dönüş ve bankların daralttığı koridor geçişi yeniden engelleyebilir. plandaki açık yol, eşyalar gelince kimin yolu sayılıyor?
kentin politik tasarımını belediye projelerine sığdırmak bence yanlış; bina girişindeki basamak, dükkânın kaldırıma taşan eşyası ve kapının hangi saatlerde açık kaldığı da sokağın kullanımını belirliyor.
kamusal alandaki bankın biçimi de kimin ne kadar ve nasıl kalabileceğine dair sessiz bir kural koyar. ortadaki kolçaklar uzanmayı zorlaştırabilir; gerekçesi düzen ya da dayanıklılık olsa bile yaşlı birinin yanına çantasını koyacağı alanı daraltabilir. aynı yüzey herkese aynı rahatlığı vermeyince şehir mobilyası küçük bir (bkz: örtük müfredat) dersine dönüşüyor.
kamusal alandaki kaldırım rampasının ağzına bırakılan motosiklet de tasarım kararını bozar. eğim ve yüzey doğru olsa bile geçiş kapanınca tekerlekli sandalye, çocuk arabası ya da baston kullanan kişi taşıt yoluna taşmak zorunda kalabilir.