Serbest dolaylı anlatım, üçüncü kişi anlatıcının dilini karakterin söz dağarcığı, ritmi ve yargılarıyla kaynaştırır; tırnak işareti kapıdan çıkar, karakterin sesi anlatıcının ceketini giyer.
15 entry
serbest dolaylı anlatım
Serbest dolaylı anlatım, üçüncü kişi cümlesine karakterin söz dizimini ve değer yargısını sızdırır; anlatıcı tırnak açmadan onun sesine yaklaşır. Kamera omuzda değildir ama cümlenin kibri kime ait, hafifçe bulanır.
Anlatıcının sesiyle karakterin düşüncesinin doğrudan alıntıya dönüşmeden birbirine karışmasıdır.
Geldiğine pişmandı; ne diye gelmişti buraya?
Serbest dolaylı anlatım, üçüncü kişi anlatımını karakterin sözleri ve düşünce ritmiyle iç içe geçirir; anlatıcı konuşur, cümlenin gölgesini karakter taşır.
Elif telefonu masaya bıraktı. İnsan bir kez de zamanında aramaz mıydı? Anlatıcı üçüncü kişide kalırken sitem Elif'in zihninden gelir.
Serbest dolaylı anlatım, anlatıcının üçüncü kişi sesini karakterin düşüncesine yaklaştırır; tırnak işareti kaybolur, zihnin kokusu cümlede kalır.
Üçüncü kişi anlatıcının cümlesine karakterin kelime seçimi ve yargısının, düşündü gibi bir işaret olmadan sızmasıdır. Odayı anlatan taraf dışarıdadır ama perde bir anda korkunç görünmeye başladığında bakış karaktere yaklaşır; anlatıcıyla zihin arasındaki dikiş görünmeden yer değiştirir.
Anlatıcı üçüncü kişide kalırken cümleye karakterin söz dağarcığı ve yargıları sızar; sesler birbirine karışır, tırnak işaretleri izne çıkar.
Anlatıcının üçüncü kişi sesine karakterin düşünme biçiminin, konuşma etiketi olmadan sızmasıdır.
Serbest dolaylı anlatımın bence asıl numarası, anlatıcıyla karakter arasındaki sınırı silmeden geçirgen kılmasıdır. Cümle üçüncü kişide kalır; küçümseme, telaş ya da kelime seçimi karakterden sızar. İç monolog doğrudan zihne girerken burada zihin, anlatıcının sesine kısa süreliğine aksan verir.
Cümle üçüncü kişinin ceketini giyer, ama cebinden karakterin kelimeleri çıkar; serbest dolaylı anlatımın oyunu bu dikişi göstermeden iki sesi sürtüştürmektir.
Üçüncü kişi anlatımını bozmadan karakterin sözcüklerine ve yargılarına yaklaşan anlatım biçimi.
İç monolog karakterin düşüncesini doğrudan açarken serbest dolaylı anlatım, anlatıcının üçüncü kişisini koruyup cümlenin sözcüklerini ve yargılarını karaktere yaklaştırır; iki ses aynı cümlede dikiş izi göstermeden buluşur. (bkz: iç monolog)
Anlatıcı, karakterin odadan çıkışını üçüncü kişiyle aktarırken cümle birden onun sabırsız yargısına kayabilir: müdür elbette yine konuşmayı uzatacaktı. Zamir anlatıcıda kalır, elbette sözcüğünün huysuzluğu karakterden gelir. İç monolog düşünceyi sahneye çağırır; serbest dolaylı anlatım anlatıcının ceketine karakterin cebini diker.