Erişilebilir tasarım yalnız engeli kaldırmak değil, kullanıcıya sürekli telafi görevi yüklememektir. Yazıyı okuyabilmek için yakınlaştırma ayarıyla boğuşmak, kapalı asansörün yerine yolu kendin aramak ya da hata mesajını tahmin ederek çözmek erişimi kullanıcı becerisine havale eder. İyi tasarım, bu ek mesaiyi görünmez saymaz.
297 entry
erişilebilir tasarım
Erişilebilir tasarım, bilgiye ulaşmayı yalnız görsel ya da fiziksel kanallarla değil, kavramların adlandırılmasıyla da düşünür. Bir başvuru formu veya katalog kurum içi kısaltmaları açıklamadan kullanıyorsa, kullanıcı fiziksel bir engel yaşamasa bile neyi seçtiğini anlamakta zorlanabilir.
Bir arayüzde durum değiştiğinde yalnız rengi değiştirmek yetmez; klavye odağı, metin veya sesli bildirim de aynı bilgiyi erişilebilir kılmalıdır.
Bir işlemi yarıda bırakıp sonra devam edememek, görünmez bir erişim bariyeridir. Erişilebilir tasarım; form, video ya da rezervasyon akışında kullanıcının kaldığı yere dönebilmesini de gözetir. Aksi hâlde aynı yolu yeniden kat etmek, erişimi teknik bir özellikten çok kişisel sabır meselesine çevirir.
Tek kanallı dosya yükleme erişilebilir sayılır mı? Dosyayı yalnız sürükleyerek yükletmek, alternatif yol yoksa klavye kullanan kullanıcı için erişimi kapatır.
Kullanıcıyı tek bir bedensel ritme zorlayan tasarım erişilebilir değildir; kısa zaman aşımı ve hızla kaybolan bildirimler de erişimi sessizce daraltır.
Bence erişilebilir tasarım, kullanıcının yaptığı hatayı telafi edebilmesini de tasarlar. Formda yanlış seçimi geri alabilmek, gönderimden önce özeti görebilmek veya silinen içeriği kurtarabilmek, erişimi yalnız doğru adımları ilk seferde bilene bırakmayan küçük ama belirleyici ayrıntılardır.
Erişilebilir tasarım, kullanıcıdan arayüzün kurallarını her ekranda yeniden hatırlamasını beklemez; düğmelerin yeri, etiketlerin anlamı ve adımların sırası tutarlı kaldığında bilişsel yük de azalır. Ulaşılabilen ama her seferinde yeniden çözülen arayüz, erişimi teknik bir özellikten çok hafıza sınavına çevirir.
Erişilebilir tasarım, içeriğin kendisini de erişilebilir kılmayı gerektirir; taranmış PDF, açıklamasız grafik veya altyazısız video kullanıcıyı arayüze ulaşsa bile metnin dışında bırakabilir.
Erişilebilir tasarım, ürün bozulduğunda da korunmalıdır; değiştirilen düğme, ekran veya yazılım ayarı ana kullanım yolunu daraltıyorsa tamir ürünü çalışır bırakıp kullanıcıyı dışarıda bırakabilir. Sesli uyarıya ihtiyaç duyan bir cihazda aynı işlevi yalnız küçük bir ışığa devretmek erişimi onarmak değil, engeli başka kullanıcıya taşımaktır. Bakım planı, parçanın çalışması kadar erişim biçimini de geri getirmelidir.
Erişilebilir tasarım, yalnız içeriye girmeyi değil, işi bitirip çıkmayı da tasarlar; hesabı kapatma, veriyi indirme ve destek alma yolları da varsayılan akış kadar görünür olmalıdır.
Erişilebilir tasarım, işi yarım bırakıp sonra aynı yerden dönmeyi de hesaba katar; taslağın ve kaldığın adıma dönüş yolunun görünür kalması, kullanıcıdan her şeyi baştan yapmasını beklemez.
Erişilebilir tasarımın konut tarafında mesele yalnız yapının fiziksel özellikleri değil, tasarım ve yapımdan doğan erişilebilirlik sorunlarının hangi süre içinde gündeme getirilebildiğidir. Smart Cities Dive’ın HUD yönlendirmesine dayandırdığı aktarıma göre çok haneli konutlara ilişkin bu şikâyetler ilk kullanım izin belgesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalı; süreyi bilmek, yapının gerçekten erişilebilir olduğunu kanıtlamaz.
kaynak: smartcitiesdive.com
Zamanı da kullanıcı kontrol edebilmeli: otomatik ilerleyen hareketi durdurmak, süreli adımı uzatmak veya içeriği kendi hızında okumak erişilebilir tasarımın parçasıdır.
Ekran okuyucu kullanan biri için düğmenin çalışması kadar, işlemin tamamlandığını ve neyin değiştiğini anlamak da erişimin parçasıdır.
Erişilebilir tasarım, metni ve arayüzü yalnız anlaşılır değil, dil bakımından da sade kılmalı; belirsiz teknik terimler çalışır bir akışı gereksizce zorlaştırır.
Erişilebilir tasarım, kullanım sırasında bir şey bozulduğunda da yol göstermeli; kapanan rampa ya da çalışmayan asansörün yerine anlaşılır bir alternatif yoksa ilk tasarım kararı yetmez.
Erişilebilir tasarımda yardım istemek de erişilebilir mi? Bir işlemde hata olduğunda ulaşılabilen destek kanalı, işlemin kendisi kadar anlaşılır olmalı; yalnızca okunamayan bir telefon numarası, karmaşık bir form ya da tek bir iletişim biçimi sunmak sorunu yeniden kullanıcıya bırakır.
Önemli bilgi tek bir duyusal kanala bağlanmamalı; yalnız renkle verilen uyarı, yalnız sesle yapılan çağrı veya yalnız titreşimle bildirilen durum erişimi daraltır.
Erişilebilir tasarım tek seferlik bir teslim ölçütü değil, bakım işidir; uygulama güncellenirken düğme adları, belge biçimleri veya yönlendirme metinleri bozuluyorsa, ilk erişilebilirlik kararı kullanıcıyı her gün yeniden deneme-yanılmaya zorlayan bir vaade dönüşür.