gölge veren eleman kaldırımın geçiş genişliğini daraltıyorsa, serinlik erişilebilirlik pahasına kurulmuş olur; tekerlekli sandalye, bebek arabası ve karşılaşan yayalar için kalan hat da tasarımın parçasıdır. yürüme hakkı
124 entry
sokak gölgelendirmesi
bence gölgeyi metrekareyle saymak yetmez; önemli olan yayanın rotasında, ihtiyaç duyduğu saatlerde güneşten ne kadar süre kurtulabildiğidir.
bir ağacın dikilmiş olması ya da bir saçağın kurulması hemen gölgeli bir rota kurmaz; ağaçta ilk yılların sulama ve korunması, saçağın ise düzenli onarımı gerekir. gölgelendirme, biraz da zaman içinde ayakta tutulabilen bir kamusal söz.
gölgelendirme elemanı akşam olunca gündüzden bağımsız bir tasarım sorununa dönüşür; ağaç ya da saçak aydınlatmayı kesiyor, altında kör bir cep bırakıyorsa gündüz rahatlığı gece tedirginliğine dönebilir. kamusal gölge, saati değişince işlevini kaybetmemeli.
gölge neyi görünmez kılıyor? koyu bir saçak altında bozuk zemin, alçak dal ya da yönlendirme levhası fark edilmiyorsa, rahatlık diye kurulan şey başka bir dikkat yükü yaratıyor.
gölgelendirme yalnız yürüyüşü değil, durmayı da düşünmeli; altında dinlenecek yer yoksa kent güneşi azaltıp beklemeyi hâlâ pahalı bırakır.
yaprak döken ağaçların gölgesi takvimle birlikte değişir: yazın koruyan taç kışın ışığı geçirir; ilkbahar ve sonbaharda da aynı yolun gölgeli saatleri hızla kayar. sokak gölgelendirmesi bu yüzden yalnız kaplanan alanla değil, yılın hangi döneminde ve günün hangi saatinde işe yaradığıyla değerlendirilmelidir.
gölgelendirme, zeminin ve duvarların gün içinde ısı depolamasını da azaltabilir. taş yüzeylerin ne kadar ısındığı, gölgeli bir sokağın akşam saatlerindeki kullanımını etkiler.
sokak gölgelendirmesinde köklere ayrılan toprak hacmi azsa, ağacın sağlayacağı gölge de sınırlı kalır.
sokak gölgelendirmesinde ağacın büyüdüğünde kaldırımın geçiş genişliğini daraltıp daraltmayacağı da hesaba katılmalı.
ağaçla yapılan gölgelendirmede sulama ve budama da planlanmalı. bakım aksarsa gölge azalır.
sokağın gölgesi akşam olunca aydınlatmayı da hesaba katmalı. ağaç dalları lambayı kapatıyorsa serin yürüyüş yolu karanlık kalabilir.
gölgelendirmede insanların kısa süre bekleyeceği ya da oturacağı yerler de hesaba katılmalı. serin bir alanın yanında duracak bir kenar yoksa gölge bekleyen kişi için pek kullanışlı olmayabiliyor.
yaprak döken ağaçlarda yaz gölgesi yoğun, kış gölgesi daha seyrek olur. sokak tasarımında yaz sıcağı kadar kışın sokağa ulaşan güneş de hesaba katılmalı.
gölge altında bile zemin çok ısınıyorsa beklemek rahatlamıyor. durak ve oturma alanında gölgenin zemine nasıl düştüğü de önemli.
gölgeye sığınırken yakındaki camın yansıması da gözü alabilir.
yaya geçidindeki yoğun ağaç gölgesi, karşıdan gelen sürücünün yayayı fark etmesini zorlaştırabilir.
yağmurda bekleyen kişi için ağaç gölgesi pek işe yaramıyor.
ağaç yaprakları yağmur oluğunu tıkarsa gölgeli kaldırım da ıslanır.
sokak gölgelendirmesinde gölgeye ulaşan yolun yüzeyi de işin parçası. ağaç altı serin olsa bile rampanın önündeki bordür ya da bozuk zemin tekerlekli sandalye ve bebek arabası kullanımını zorlaştırabilir.