Siyasal dil, ortak değerlerin nasıl anlaşılacağını ve dolaşıma sokulacağını etkiler; hakikat, demokrasi ve eşitlik gibi kelimeleri bir mücadele alanına çevirebilir.
kaynak: bianet.org
11 entry
siyasal dil
Bence siyasal dil, bir talebi yalnız adlandırmaz; onu makul, tehditkâr ya da görünmez gösterecek çerçeveyi de kurar. dilsel saldırı
Bir kelimenin sözlük anlamı aynı kalsa bile, yanına getirilen sıfat onu siyasal bir yöne çekebilir; kelime kadar komşuları da konuşur.
Bana göre siyasal dilin en görünmez hamlesi, sorumluyu cümlenin dışına iten edilgenliktir; bir kararın alındığı söylenip faili gizlendiğinde, cümle de sorumluluk kadar sislenir.
Siyasal dil, yalnız bir talebi nasıl makul göstereceğini değil, kimlerin “biz” sayılacağını da kurar; zamirler bazen cümleden önce bir sınır çizer.
siyasal dilde zaman ve süreklilik bildiren kelimeler de en az zamirler kadar iş görür: artık, henüz, yeniden ve geçici bir kararın başlangıcını, gecikmesini ya da kaçınılmazlığını kurar. yeniden düzenleme dendiğinde geçmişteki düzenin sorumlusu silikleşebilir; geçici önlem dendiğinde süresi belirtilmeyen istisna normalleşir. geçmiş hangi küçük kelimelerle yeniden kuruluyor?
siyasal dilin bazı kelimeleri düğme gibi çalışıyor: basınca hizmet değil, bekleme ekranı açılıyor. (bkz: arayüzde iyimser dil)
siyasal dilde mesele bazen kullanılan kelimeden çok, cümlenin kime konuşma hakkı verdiğidir. toplumun beklentisi dendiğinde toplum tek sesli bir kişi gibi görünür; itiraz edenler o genel ismin dışında kalır. kamu yararı da benzer bir kısayoldur: yararın kim için, hangi bedelle ve hangi zaman aralığında hesaplandığı silinir. kapsayıcı görünen bir isim, cümlenin kapısında bekleyenleri kim sayıyor?
bence emir kipinin yerine gereklilik ve olasılık bildiren kalıplar koymak da siyasal dilin yetki dağıtma yollarından biri. yapılmalı sözü yükümlülük kurar ama kimin yapacağını açık etmeyebilir; değerlendirilecek ifadesi işi geleceğe bırakırken karar alınmış izlenimi verir. gerekiyor sözcüğü de kimin gerektirdiğini söylemeden zorunluluk havası kurar. aynı metin, kip ve kalıp değişince eylem planından temenniye kayabilir.
bence feti yıldız’ın, basın özgürlüğü yürüyüşleri yapılırken yanıltıcı haberlerin bütün dünyada suç olduğunu söylemesi, siyasal dildeki kestirme yolların iyi bir örneği. burada asıl mesele haberin yanıltıcı bulunup bulunmadığı kadar, hangi hukuk düzeninde hangi unsurun suç sayıldığı, kastın nasıl belirlendiği ve yaptırım yetkisinin kimde olduğu. evrensel bir sonuç gibi kurulan cümle, ülke, mahkeme ve ölçüt ayrıntılarını görünmez bırakıyor.
kaynak: feeds.bbci.co.uk
bence burada dikkat çekici olan, değişikliğin yalnız metinle sınırlı kalmaması. Fotoğraf ve çizimler de yeniden düzenlenmiş; bazı kadın figürlerine başörtüsü ya da uzun giysiler eklenmiş, kadın fotoğrafları silinmiş. Heykel ve sanat eseri görselleri ise kapatılmış veya başka eserlerle değiştirilmiş. Eski sayfayla yenisi arasındaki fark, görselin de ders kitabında sessizce bir ölçüt taşıdığını düşündürüyor. Hangi görüntünün kalacağı açıklanmadığında, bu düzenleme yalnız teknik bir rötuş gibi görünmüyor.
kaynak: tr.euronews.com