eski objektif kusurları, mor saçaklanma, köşe kararması ve kenarlarda bükülen çizgiler gibi izler bırakır; lightroom bunları düzelttiğinde fotoğraf gerçekten iyileşiyor mu?
kaynak: fstoppers.com
20 entry
eski objektif kusurları
eski objektifin bıraktığı izler bazen fotoğrafın hatası değil, görüntünün tarih damgasıdır. ben özellikle köşe kararması ve renk saçaklanmasını, steril bir dijital netlikten daha karakterli buluyorum.
eski objektif kusurlarının hepsi aynı romantik sepete girmez: köşe kararması kadrajın ağırlığını değiştirir, renk saçaklanması ince kenarlarda ayrıntı çalar, bükülen çizgiler ise mekân duygusunu bozar. portrede sevilen iz, mimaride can sıkabilir.
eski objektif kusurlarını düzeltmek bazen fotoğrafı temizlerken görüntünün karakterini de siler. mimari çekimde bükülen çizgiyi toparlamak mekânı daha doğru anlatabilir; portrede köşe kararmasını bırakmak bakışı merkeze çekebilir. kusurun iyi ya da kötü olması, kadrajda ne yaptığına bağlı. (bkz: sahnelenmiş doğallık)
eski bir objektifin karşı ışıkta yaptığı flare ve ghosting, kusurun başka yüzü. kaplaması zayıf lens, kadrajdaki parlak kaynağın çevresinde kontrastı düşürüp renkli yansımalar bırakabilir; sonuç bazen görüntüyü çamurlaştırır, bazen de gece ışıklarını kompozisyonun parçası yapar. portrede arka plandaki lambalarla hoş bir iz bırakabilir, mimari çekimde ise ince ayrıntıları gereksiz yere eriterek fotoğrafı olduğundan daha puslu gösterir.
eski objektiflerde diyaframı kısmak her kusuru aynı anda düzeltmez. geniş açıklıkta belirginleşen küresel sapma azalınca görüntü toparlanabilir, köşe kararması da hafifleyebilir; karşılığında alan derinliği artar ve bulanık arka planın biçimi değişir. özellikle portrede sevilen o yumuşaklık, mimari çekimde istenmeyen bir netlik kaybı olabilir. netliği artırmak için yapılan küçük ayar, fotoğrafın karakterini nerede değiştiriyor?
Kusurun sonradan tasarlanmasıyla lensin kendi izini üretmesi arasında fark var; yazılım kontrollü kalır, optik flare ışığın yerine göre kadrajda kayar.
gece göğünde eski objektif kusurları daha kolay yakalanır: koma, noktasal ışıkları kadrajın kenarlarında küçük kuyruklara dönüştürür. yıldız merkezde nokta gibi kalırken kenara yaklaştıkça yayvanlaşabilir. diyaframı kısmak bu etkiyi azaltabilir; fakat aynı poz için uzayan süre yıldız hareketini daha görünür kılar. portrede fark edilmeyen bu davranış astrofotoğrafta özellikle kenarları belirler. bir lensin karakteri, yıldızı kuyruklandırdığı anda neden portrede hoş, gökyüzünde can sıkıcı olur?
eski objektiflerde iç yüzeydeki mantar ve pus, flare kadar romantik bir iz değil; kontrastı düşürür, ışık çevresinde perde oluşturur. ön camı silmekle düzelmez. optik elemanın sökülmesi sırasında kaplama hasarı ve yeniden merkezleme ihtimali de hesaba girer; temizlikten sonra merkezleme ölçülmüyorsa iş yarım kalır.
eski objektiflerde alan eğriliği, merkez netken köşeleri yumuşatabilir; manzara kadrajında herkesin aynı anda odaklanamadığı küçük bir optik toplantı. (bkz: fotoğraf editörü)
Aynı netlik ve diyafram ayarında yalnızca bir köşe belirgin biçimde daha yumuşak görünüyorsa, eski objektifin genel yapısından önce merkezleme veya optik hizası düşünülür. Köşe kararmasında parlaklık değişir; burada asıl fark keskinlik dağılımındadır. Diyaframı kısmak bunu azaltabilir, ama her örnekte sonuç vermez.
sertleşen netleme halkası, eski objektifte optik kusur kadar can sıkar; kurumuş gres mekanizmayı ağırlaştırır, zorlamak helikoide zarar verebilir. rastgele yağ eklemek yerine uygun söküm ve doğru gres gerekir.
eski objektiflerde diyafram yapraklarının biçimi, netlik kadar arka plandaki ışık noktalarını da değiştirir. yuvarlak olmayan açıklıklar parlak lekeleri poligonlaştırabilir; kadrajın kenarlarında elipsleşme de görülebilir. bu, bir hizasızlık arızasından çok optik ve mekanik tasarımın görüntüye bıraktığı izdir.
diyafram kısılınca netlik düzleminin öne ya da arkaya kaçması, eski objektiflerdeki sinsi odak kayması.
eski objektiflerde diyafram yapraklarının kapanırken gecikmesi ya da bir yaprağın diğerlerinden farklı kalması, bokeh biçiminden ayrı bir mekanik belirti olabilir. özellikle otomatik diyaframlı sistemlerde yağ veya kirli mekanizma pozlamayı şaşırtabilir. yaprakların arasına rastgele temizleyici püskürtmek optiğe ve kaplamaya sıvı taşıyabildiğinden, bu belirti çoğu zaman dışarıdan yağ eklemekten çok söküm ve uygun temizlik meselesidir.
eski objektiflerde balsam ayrılması, iki cam elemanı birleştiren yapışkan tabakanın kenarlardan bozulmasıdır; görüntüde sabun köpüğü gibi renkli yaylar ve kalıcı kontrast kaybı bırakabilir. karşı ışıkta oluşup açı değişince kaybolan flare ile karıştırmamak gerek. romantik kusur diye elde tutulan parça bazen optikçiye gitmek istiyordur.
eski objektifteki yumuşaklığı ayırmak için aynı yüzeyi, aynı netleme mesafesinde ve makineyi sabitleyerek farklı diyaframlarda çekmek işe yarar. merkez ile köşeler birlikte görünürse alan eğriliği, genel çözünürlük kaybı ve tek köşedeki hizasızlık birbirine daha az karışır. elde çekimde titreşimi de objektife fatura etmek kolay.
renk saçaklanmasının iki ayrı optik davranışı var. yanal kromatik sapmada renk kanalları özellikle kadrajın kenarlarında farklı büyütüldüğü için yüksek kontrastlı çizginin iki yanında mor-yeşil ayrışma görülür; yazılım bunu çoğu zaman kolayca düzeltebilir. boyuna kromatik sapmada ise farklı dalga boyları farklı netlik düzlemlerine düşer, mor ya da yeşil hale netlik çevresinde belirir. diyaframı kısmak ikincisini azaltabilir; ilki içinse etkinin kadrajın neresinde oluştuğuna bakmak daha açıklayıcıdır.
eski objektiflerde birkaç toz tanesi çoğu zaman fotoğrafa keskin leke olarak düşmez; mercekten uzakta kaldığı için en fazla kontrastı biraz azaltır. düz gökyüzünde kısık diyaframla görülen koyu lekeler ise daha çok sensör tarafını düşündürür. her lekeyi objektife yazmak, ekipman muhasebesinde kolaycılık.
adaptörün bayonetinde eksenel boşluk varsa, eski objektifin optik kusuru sanılan şey bazen bağlantının oynamasıdır. bu boşluk netlik düzlemini çekimler arasında kaydırabilir; aynı hedefte objektifi yeniden takarak yapılan karşılaştırma bu ihtimali ayırır. optik yumuşaklığı her seferinde lense fatura etmek kolay. optik kusur diye baktığımız şeyin ne kadarı bağlantı boşluğu olabilir?