eşdizim

Bir dilde birlikte kullanılması alışılmış sözcük çifti ya da dizisi.

Eşdizimde mesele iki sözcüğün dilbilgisel olarak yan yana gelebilmesi değil, kullanımda birbirini alışkanlıkla çağırmasıdır. Şiddetli yağmur doğal duyulurken güçlü yağmur anlaşılır olsa da daha az yerleşik gelebilir; anlam kapısı açıktır ama dil paspasın yerini çoktan seçmiştir.

Bazı sözcüklerin dilde düzenli biçimde birlikte kullanılma eğilimi.

Eşdizim, dilbilgisinin izin verdiği seçeneklerle kullanımın alışıldık bulduklarını ayırır; sözcükler yalnız anlamla değil, komşuluk alışkanlığıyla da seçilir.

Bir dilde birlikte kullanılmaları yerleşikleşmiş sözcük birlikteliği.

Eşdizimde birliktelik dilbilgisi zorunluluğundan çok kullanım alışkanlığıdır; şiddetli yağmur yerleşikken güçlü yağmur dilbilgisel olarak kurulabilse de daha az doğal duyulur. Sözcükler anlamları kadar sık karşılaştıkları komşularıyla da tanınır.

Eşdizim, bir sözcüğün başka sözcüklerle dilde alışılmış biçimde yan yana gelmesidir; karar vermek buna örnektir.

Eşdizim, bir ifadenin yalnızca dilbilgisel olarak mümkün olup olmadığını değil, dilde ne kadar yerleşik duyulduğunu da gösterir. Aynı anlama yaklaşan sözcükler her bağlamda birbirinin yerine geçmez; seçim, konuşurun kulağında doğal ya da yabancı bir iz bırakabilir. Dilin görünmez raf düzeni biraz da bu alışılmış yakınlıklardan oluşur.

Eşdizim, bir dilde bazı sözcüklerin alışılmış biçimde birlikte kullanılma eğilimidir; karar vermek doğalken karar yapmak, anlamı sezilse de Türkçede yabancı durur.

Eşdizim, sözcüklerin dilbilgisi kuralı gibi zorunlu olmadan birlikte doğal görünmesini sağlayan kullanım alışkanlığıdır. Önlem almak ve sorumluluk üstlenmek gibi birliktelikler yalnızca anlaşılır değil, kulağa yerleşmiş gelir. Bu yüzden eşdizim, doğru-yanlış çizgisinden çok, dilin birlikte yaşama biçimini gösterir.