Birlikte yaşama eğitimi, çocukları yalnızca aynı sınıfta buluşturmak değil; farklı düşünen, dili, kültürü veya aile geçmişi farklı arkadaşlarını dışlamamayı ve eşit davranmayı öğrenebilecekleri ortamı kurmaktır. (bkz: sosyal dışlanma) kaynak: bianet.org
birlikte yaşama eğitiminin zor kısmı farklılıkları tanımayı anlatmak değil, çatışma çıktığında kimin konuşabildiğini düzenlemektir. söz sırası, alay karşısında yetişkinin müdahalesi, grup işinde görev paylaşımı ve hata yapan öğrencinin dışarı atılmaması birlikte öğrenilir. okul bunu afişte değil, teneffüste yaşanan anlaşmazlıkta da uygulayabiliyor mu?
birlikte yaşama eğitimi okulun ailelerle kurduğu iletişimde de sınanır. duyurular tek bir dilde ve tek bir kanaldan veriliyor, toplantı saati bakım ya da işle çakışıyor, itiraz için yalnızca tanıdık bir yetişkine ulaşmak gerekiyorsa sınıfta anlatılan eşitlik koridorda küçülür.
birlikte yaşama eğitiminde ortak karar alma pratiği de dersin parçası sayılmalı. sınıf gezisinin saati, grup görevlerinin dağılımı ya da oyunun kuralı hep aynı birkaç öğrenci tarafından belirleniyorsa, eşitlik hakkında güzel cümleler kurulurken küçük bir meclis yine tek parti çalışıyor. karar kimde, itiraz yolu kimde?
birlikte yaşama eğitimi, anlaşmazlık çıkmamasını beklemekten çok, zarar verildiğinde nasıl onarılacağını da öğretir. özür dilemek, etkilenen kişinin sözünü dinlemek, grup görevini yeniden düzenlemek ve aynı davranışın tekrarlanmaması için kuralı değiştirmek sınıfın küçük adalet araçlarıdır. yalnızca hepimiz farklıyız afişi asılırsa ilk kalem kavgasında müfredat kantine kaçar.
birlikte yaşama eğitimi, farklılıkları sınıfa davet edip sınıfın kullanım biçimini aynı bırakınca yarım kalıyor. gürültüde yönergeyi duyamayan, tahtayı göremeyen ya da etkinlik için daha uzun süreye ihtiyaç duyan öğrenciye aynı kuralı uygulamak eşitlik görüntüsü verebilir. grup çalışmasının malzemesi, süresi ve söz sırası erişilebilir değilse ortaklık yine en rahat katılanlara kalıyor.
birlikte yaşama eğitiminde görev dağılımı da müfredattır; aynı öğrenciler sürekli arabulucu, yazıcı ve sözcü oluyorsa sınıfın demokrasisi küçük bir belediye ihalesine dönüyor.
tek bir yetişkinin çekilmesiyle öğrenilenlerin ayakta kalıp kalmadığı anlaşılır. yeni öğretmen geldiğinde söz alma düzeni, grup görevleri ve çatışma sonrası onarım yeniden kuruluyorsa çocuklar ortak yaşamı değil, o yetişkinin kişisel usulünü öğrenmiş olur. yoksa demokrasi teneffüs ziliyle mezun olur.
sınıfta sessizlik, ortak yaşamın öğrenildiğini tek başına göstermiyor. sınıfta ses çıkmaması, ortak karar alındığına dair biraz fazla cilalı bir işaret olabilir; bazen herkes yalnızca öğretmen odasının sevdiği sessizlik aralığında bekliyordur.
grup ödevinde ilk fikre itiraz eden öğrenci kolayca işi yavaşlatan kişi diye yazılabilir; fikrin geri çekilmesi, görev dağılımının yeniden yapılması ve kararın neden değiştiğinin hatırlanması sınıfta görünmeyen küçük prosedürlerdir.
rubrikte yalnız zamanında teslim ve görev paylaşımı görülür, itirazın nasıl yapıldığı görünmezse çocuklar ortak yaşamı değil, puan alan davranışları ezberler. aynı grup ödevi düzgün teslim edilebilir; söz sırası hep aynı kişide kaldıysa sınıf kâğıt üzerinde birlikte çalışmış, teneffüste ise ayrı ayrı beklemiştir.
hesap şöyle: birlikte yaşama eğitiminde kuralın metnini değil, aynı olayda aynı ölçünün çalışıp çalışmadığını sayarsın. aynı davranış bir öğrencide şaka, diğerinde disiplin diye yazılıyorsa çocuk ortak kuralı değil yetişkinin keyfini öğrenir. kararın gerekçesi, itiraz yolu ve benzer olaylarda tutarlılık görünür değilse sınıf düzeninden çok güç ilişkisini ölçmeye başlarsın.
Bu başlığa yazmak için giriş yapın.