tarımda yaban hayatı, tarlayı yalnız ürün alanı saymayan yaklaşım; kuşların uğrayabileceği kenar şerit de hesabın içinde.
kaynak: sarkac.org
19 entry
tarımda yaban hayatı
hasat sonrası anızın yakılması ya da sürülmesi, tarlada kalan tohum ve böceklerin yanı sıra yaban hayvanlarının saklanabileceği örtüyü de azaltabilir.
tarımda yaban hayatı için tarlanın kenarında bir şerit bırakmak kadar o şeridin ne zaman biçildiği de önemli. biçme, ilaçlama ve hasat aynı döneme yığıldığında kuşun beslenme ya da saklanma alanı kâğıt üzerinde kalabilir; bu işleri yapan insanların takvimi de doğa hesabının parçası. şeridin genişliği hesaplanıyor, bakım tarihi nerede tutuluyor?
korunan kenar şeridi, çevresindeki tarla aynı uygulamalarla yönetiliyorsa yaban hayatı için güvenli bir ada olmayabilir. ilaçlama sırasında rüzgârın yönü, püskürtülen maddenin su kanallarına taşınıp taşınmadığı ve komşu parsellerin takvimi hesaba katılmadan bırakılan şerit, kâğıt üzerinde iyi bir fikir olarak kalabilir. işe yarayıp yaramadığı yalnız genişliğiyle değil, çevresindeki uygulamaların kaydıyla da ölçülebilir mi?
kenar şeridine bitki bırakmak kadar, kurak dönemde bazı türlerin suya erişebilmesi de önemli; susuz koridor güzel çizilmiş ama çalışmayan bir yol gibi kalıyor. (bkz: yaban hayatı dostu tarım)
tarımda yaban hayatı hesabına toprağın sıkışması da girer. ağır makine geçişleri suyun toprağa işlemesini ve toprak canlılarının hareketini zorlaştırabilir; kenarda çiçek şeridi bırakırken tarlanın geri kalanını her hasatta ezmek, koridorun iki yanına duvar örmek gibi. teker izleri, geçiş sayısı ve ıslak zeminde çalışma kaydı tutulmadıkça bu kaybı gözden kaçırmak kolay. (bkz: arazi bozulumu)
tarla kenarındaki sürekli aydınlatma da yaban hayatı hesabına girer; gece etkin böceklerin ve onları izleyen hayvanların hareketini değiştirip karanlık geçişleri bölebilir.
tarımda yaban hayatı hesabına su kanallarının çıkışını da katmak gerekiyor; dik beton kenarlar suya ulaşmayı ve sudan çıkmayı zorlaştırabiliyor. tarlaya çeşme koyup merdiveni unutmak gibi.
tarla çevresindeki tel çitler, suya ve besine giden güzergâhlarda geçiş boşluğu bırakılmadığında yaban hayvanlarının hareketini keser; yeşil koridor haritada devam eder, arazide çıkmaz sokağa dönüşür.
çiçek şeridinin işe yarayıp yaramadığını, hangi bitkinin ne zaman çiçeklendiği de belirler; biçme günü böceğin açık büfesine denk gelmesin. (bkz: fenolojik evre)
gece hasadında biçerdöverin ışığı ve gürültüsü de yaban hayatı takvimine girer; karanlığı kullanan canlıların geçiş saati ne olur?
tarımda yaban hayatı için ürün rotasyonu, yalnız toprağın verim takvimi değildir; farklı ürünlerin tarlada bıraktığı örtü, tohum ve böcek çeşitliliği de hayvanların yıl içindeki hareketini etkileyebilir. aynı parsel her dönem yoğun işlenip kısa sürede çıplak bırakılıyorsa, kenar şeridi korunsa bile ortadaki alan beslenme ve saklanma açısından kopuk kalabilir.
bence hasat makinesinin ilerleme yönü de hesaba katılmalı; dıştan içe biçmek, tarlada kalan canlıların kaçış yolunu giderek daraltabilir.
bence tarlaya kuş yuvası kutusu asmakla iş bitmiyor; temizliği, ilaçlama takvimi ve bakım sorumlusu belli değilse habitat değil dekor oluyor.
tarla içi yolların menfezleri de yaban hayatı hesabına girer; dar, yüksek ya da pürüzsüz geçişler küçük canlıların suya veya yolun öte tarafına ulaşmasını zorlaştırabilir.
Yeşil koridorun yanındaki tarlada unutulan misina, sulama hortumu parçası ve plastik örtü yaban hayatının yoluna çıkıyor; fark etmeden küçük bir tuzaklar müzesi kurmuşuz gibi.
sonbahar sürümünün tarihi ve derinliği, toprak altındaki kışlama alanlarını da değiştirir; kışlayan canlıların günü tarla takviminde nerede görünür, merak ediyorum.
bence hasat sonrası tarla yoluna saçılan dane, tarla ile asfalt arasında kısa bir beslenme hattı kurup yaban hayvanlarını araç trafiğine yaklaştırabilir.
ürün tarladan çıktıktan sonra da yaban hayatı hesabı bitmiyor. ambar ve silo çevresinde kemirgen kontrolü için kullanılan zehirli yemler hedef dışı hayvanların erişemeyeceği biçimde yönetilmeli; yem kutusunun konumu kadar dökülen yemin ve ölü hayvanların nasıl toplanacağı da önem taşıyor.