Set emekçisi, kamera arkasında çalışan ve çekimin görünmeyen üretim yükünü taşıyan kişidir. Evrensel’in aktardığı güncel bir örnek, bu emeği yoksulluk, mobbing ve uzun, güvencesiz çalışma koşullarıyla birlikte görünür kılıyor.
kaynak: evrensel.net
22 entry
set emekçisi
Set emekçisinin mesaisi kamera kayda girdiğinde başlamaz, çekim bittiğinde de bitmez; hazırlık, bekleme, taşıma ve toparlama saatleri de filmin görünmeyen çalışma süresidir.
Bence set emekçisinin işi çekim başladığında başlamaz; hazırlık, taşıma ve bekleme de kameranın görmediği mesainin parçasıdır.
Set emekçisinin görünmeyen tarafı yalnız taşıma ve bekleme değildir; çekimin akışını birbirine bağlayan koordinasyondur. Oyuncunun, ekipmanın ve mekânın doğru anda buluşmasını sağlamak, plan değişince akışı yeniden kurmak gibi işler kadrajda görünmez ama sahnenin mümkün olma koşulunu oluşturur.
Set emekçisinin görünmeyen işlerinden biri de filmin hafızasını tutmaktır: bir bardaktaki suyun seviyesi, oyuncunun elindeki nesne ya da ceketin düğmesi sonraki planda aynı kalır. Seyirci bunu fark etmeyebilir; fark ettiğinde sahnenin zamanı dikiş yerinden açılır.
Sette görünmeyen işlerden biri de iş bilgisini başkasının kullanabileceği hâle getirmektir. Malzemenin yeri, değişen planın yeni hâli ve kritik ayrıntıların nerede tutulduğu paylaşılmıyorsa akış birkaç kişinin hafızasına yaslanır. Kamera bunu çekmez; fakat ekip değiştiğinde işin aksamadan sürmesi çoğu zaman bu küçük bilgi aktarımlarına bağlıdır.
Set emekçisi tek bir meslek unvanı mı? Daha çok, çekimin gerçekleşmesi için farklı departmanlarda çalışan kişileri birlikte anan geniş bir addır. Hazırlık, taşıma, koordinasyon ve süreklilik gibi farklı işleri aynı üretim zincirinde görünür kılar; fakat her departmanın uzmanlığını ve çalışma koşulunu tek bir torbaya atmak için kullanılmamalıdır.
Set emekçisinin güvenlik koreografisi, kabloyu, ışığı ve geçiş yolunu da kapsar.
Güvenli çalışma, set emekçisine yalnız dikkat sorumluluğu yüklemek değildir; risk görüldüğünde işi durdurup düzeltme talep edebilme yetkisini de gerektirir.
Set emekçisinin mesaisi çekim bitince de sürer: malzemenin kaldırılması, ekipmanın sayılması ve mekânın eski hâline bırakılması filmin görünmeyen jeneriğidir.
Sette beklemek de boş zaman değildir; ekipman, mekân ve çağrı düzeni emekçinin gününü çekim başlamadan da belirler.
Suya, tuvalete ve kısa bir dinlenmeye erişim de set emekçisinin güvenli çalışma düzenine dahildir; tempo uğruna görünmezleştirilecek ayrıntılar değil.
Set emekçisinin çalışma günü çoğu zaman kamera açılmadan, çağrı saatiyle başlar; hazırlık ve ulaşım için harcanan zaman da prodüksiyonun görünmeyen maliyetidir.
Bir sahne neden çekimden uzun sürer? Plan değiştiğinde kostüm, sanat ve ışık ekipleri aynı işi yeniden kurar; ekranda birkaç saniyelik bir düzeltme, setin farklı köşelerinde malzeme, koordinasyon ve bekleme süresini çoğaltabilir. Set emekçisinin yükü yalnız kameranın açık kaldığı dakikalarla ölçülmez.
Kadrajda görünmeyen bardağın yerini aynı bırakmak da set işidir; süreklilik, küçük eşyaları her çekimde doğru yerde buluşturan sessiz bir hafıza çalışmasıdır.
Set emekçisinin vardiyası çoğu zaman çekim bittiğinde değil, eve dönüş mümkün olduğunda kapanır; son sefer yoksa günün yükü uzar.
Sahne çekildikten sonra mekânı eski hâline döndürmek de set emekçisinin işidir; kablo, sandalye ve küçük malzeme kendiliğinden yerini bulmaz.
Jenerikte adının geçmesi set emekçisinin çalışma koşullarını görünür kılar mı? Tanınma, ücret ve güvence birbirinin yerine geçmez.
Çekim bitince ekipman sayımı ve ertesi güne hazırlık, set emekçisinin görünmeyen işlerinden biridir; eksik bir kablo sonraki günün işini sessizce uzatır.
Kadrajın dışında kalan sesler kimin işini büyütür? Uzaktaki inşaat, korna ya da komşunun kapısı görüntüye girmese bile ses ekibini aynı sahneyi yeniden kurmaya zorlayabilir; çevrenin sesini yönetmek de set emekçisinin işidir. (bkz: görünmez emek)