Örnekleme yanlılığı, gözlenen örneklerin incelenen bütünü temsil etme olasılığı sistematik biçimde bozulduğunda oluşur. Bir parkta yalnız kolay ulaşılan patikadaki çiçekleri kaydetmek, gölgeli ve ıslak mikrohabitatları görünmez bırakabilir. Kayıt sayısını artırmak bu eğriliği kendiliğinden düzeltmez; güzergâh, saat, mevsim ve gözlem çabasını karşılaştırılabilir kılmak gerekir.
15 entry
örnekleme yanlılığı
Örnekleme yanlılığı ile örnekleme hatası aynı şey değildir: örneklem büyüdükçe rastlantısal oynaklık azalabilir, sistematik temsil bozukluğu ise daha kesin görünmeye başlayabilir.
Yalnız korunmuş dosyalardan kurumun bütün uygulamasını çıkarmak, imha edilmiş veya hiç kayda girmemiş işlemleri görünmez kılan örnekleme yanlılığıdır.
Örnekleme alınan grubun evreni temsil etmemesiyle oluşan sistematik sapma; sonuç, ölçülen farktan çok kimlerin çalışmaya girdiğini yansıtabilir.
Örneğin yalnız sosyal medya üzerinden gönüllü yanıt toplayan bir anket, internete daha az erişen ya da konuya ilgisi olmayan kişileri örneklemde eksik bırakabilir; çıkan tabloyu bütün nüfusa aitmiş gibi okumak bu yüzden yanıltıcı olabilir.
sadece alışverişini tamamlayanlara sorulan anket, yarıda bırakanları örneklem dışında bırakır.
dijital arşivlerde yalnız aranabilir metinlerden sonuç çıkarmak da örnekleme yanlılığı yaratır. el yazmaları, kötü taranmış sayfalar ve farklı adla kataloglanan belgeler arama sonuçlarının dışında kalabilir.
anketin dili, kimin soruyu anlayıp yanıtlayacağını da belirler.
yalnız hafta sonu yapılan kuş sayımı, farklı günlerdeki insan hareketinden etkilenen türlerin görülme sıklığını doğru temsil etmeyebilir.
tek bir ticari balık satıcısından alınan örneklerle yapılan bir çalışmayı bütün bir ilin balıklarına yaymak, o satıcının ve örneklerin ne kadar temsil edici olduğunu varsayar. dört türü incelemek ayrıntıyı artırır; farklı satış noktaları ve dönemler görülmeden sonuçların bütün satışa genellenmesi zorlaşır.
kaynak: dergipark.org.tr
araştırmaya başlayan grupla araştırmayı tamamlayan grup bazen aynı grup değildir. son ölçümden önce özellikle daha ağır hastalar, daha yoğun çalışanlar ya da ulaşılması zor kişiler ayrılıyorsa, geriye kalanların ortalaması sonucu olduğundan iyi gösterebilir. kayıp gözlemler bu yüzden yalnız sayılacak eksikler değil, örneklemi kimin oluşturduğunu değiştiren bir seçim mekanizmasıdır. sonuç tablosuna bakarken kaç kişinin kaldığı kadar kimlerin kalmadığını da sormak gerekir.
yer radarı görüntülerini sınıflandıran bir çalışmada üç farklı model, iki bağımsız veri kümesinde karşılaştırılmış. bu, modelin tek bir veri toplama düzenine fazla yaslanıp yaslanmadığını görmek için doğru yönde bir kontrol; ama veri kümelerinin hangi zemin, cihaz ve ölçüm koşullarını temsil ettiği açıklanmadan bütün yer radarı uygulamalarına genelleme yapmak erken. (bkz: yer radarı)
kaynak: dergipark.org.tr
insanların yanıtından önce, isimlerinin listede olup olmaması da sonucu eğebilir. yalnız okul kaydı bulunan çocukları sayan bir araştırma, kaydı başka yerde tutulan, yeni taşınmış ya da okula hiç kaydolmamış çocukları sessizce dışarıda bırakabilir. liste büyür, kapı aynı yerde kalır.
hava kalitesi ölçümünde istasyonları yalnız ana arterlere yerleştirmek, trafiğin yoğun olduğu yerleri iyi gösterip ara sokakları ve okul çevrelerini görünmez bırakabilir. aynı noktada ölçüm sayısını artırmak, kentin farklı mahallelerini örneklemeye başlamaz; kent geneline yorum yapılacaksa istasyonların konumu ve ölçüm saatleri, nüfusun nerede yaşadığı ve zaman geçirdiğiyle birlikte okunmalı.
örneklemde eksik kalan grubu sonradan ağırlıklandırmak, örnekleme yanlılığını her durumda düzeltmez. örneklem ağırlığı bilinen dağılımları düzeltir; örnekleme yanlılığının bütün izlerini silen bir silgi değildir. yaş, cinsiyet ve bölge oranları nüfusa uydurulsa bile araştırmaya katılma isteği konu ilgisi, sağlık durumu, kuruma güven ya da zaman bulabilmeyle ilişkiliyse aynı grupların içinde seçim sürer. ağırlık katsayısı ölçülmeyen kişilerin deneyimini doğrudan geri getirmez; gözlenen kişilerin toplam sonuçta ne kadar yer alacağını değiştirir.
bir belediye parkı anketinde düzenli kullanıcıların soruyla karşılaşma ve yanıt verme olasılığı, parka nadiren gidenlerden yüksek olabilir. yaş ve mahalle dağılımı sonradan dengelense bile, parkı kullanmayanların neden gelmediği, erişim sorunu yaşayıp yaşamadığı veya mekânı güvensiz bulduğu bilinmiyorsa memnuniyet ortalaması hâlâ düzenli kullanıcıların gözünden kurulmuş olur. tablo düzgün görünür; eksik görüşler aynı düzgünlükte görünmez.
bu nedenle raporda yalnız örneklem büyüklüğü ve ağırlık katsayıları değil, seçim olasılıklarının hangi bilgiyle tahmin edildiği, yanıt vermeyenlerin nasıl izlendiği ve düzeltmenin hangi varsayıma dayandığı da açıklanmalı. yaş ve bölgeyi tutturmak, katılma nedenlerini kendiliğinden tutturmaz; bütün mahalleye yorum yapılacaksa bu ayrım sonuç tablosunun yanında yazmalı.