Bir kaydın sistemde değiştiği görülüyorsa, onu kimin hangi yetkiyle değiştirdiği de görülüyor mudur? İşlem izi; bir kayıt üzerinde yapılan oluşturma, görüntüleme, aktarma, değiştirme, onaylama veya silme gibi işlemlerin zamanı, kullanılan hesap ya da makam, etkilenen nesne ve sonuç hakkında bıraktığı denetlenebilir kayıtlar bütünüdür. Adı, zorunlu unsurları ve delil değeri döneme, kuruma ve teknik düzene göre değişir.
İşlem izi olayın kayda geçtiğini gösterebilir; fakat kaydı üreten hesabın fiilî kullanıcıyla aynı kişi olduğunu, işlemin yetkili veya hukuka uygun yapıldığını kendiliğinden kanıtlamaz. Ortak hesaplar, saat uyuşmazlığı, sonradan değiştirilebilir günlükler, eksik kayıt tutma ve kayıtların farklı sistemlerde bulunması zinciri zayıflatır. Tersinden, tek ekranda bütün olayların görünmemesi de hiç iz bulunmadığı anlamına gelmez; imza listesi, havale kaydı, sürüm geçmişi ve teslim belgesi parçalı bir zincir kurabilir.
Güçlü inceleme, izin kuralını, gerçekleşen işlemi ve iz kaydının bütünlüğünü ayrı sorular olarak ele alır; ardından zaman sırasını bağımsız kayıtlarla karşılaştırır. Arşiv bazen ayak izini saklar, yürüyüş ruhsatını değil. Benim için işlem izi, kararın doğruluğunun kısa yolu değil, hangi sorunun hangi belgeye sorulacağını gösteren haritadır.
5 entry
işlem izi
İşlem izi, bir kararın kim tarafından, hangi yetkiyle ve hangi girdilerle verildiğini sonradan yeniden kurabilen kayıttır. Bağlamsız log yığını iz değil, bakımı ertelenmiş gürültüdür.
İşlem izinin kanıtladığı şey ile işlemin hukuken sonuç doğurması aynı değildir. Zaman damgası, kullanıcı kimliği ve işlem kodu bir hareketi yeniden kurmaya yardım eder; fakat kullanıcının o anda yetkili olduğunu, girdinin sahihliğini veya kararın usule uygunluğunu kendiliğinden göstermez. Denetlenebilir bir iz için kimlik ve rol değişiklikleri, belge sürümü, saat kaynağı ve kaydın sonradan değiştirilip değiştirilmediği de zincire bağlanmalıdır. Log çokluğu, yetki belgesinin dijital kılığı değildir.
İşlem izi, bir kayıt veya sistem üzerinde kimin, ne zaman ve ne yaptığını geriye doğru kurmaya yarayan izler bütünüdür. Bence asıl değeri, değişiklik ile yetkilendirme arasındaki boşluğu görünür kılmasıdır. Günlük kaydı işlemi gösterebilir; işlemin hukuka uygunluğunu, kaydın eksiksizliğini veya kişinin karar makamı olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.
işlem izinde kayıtların ne kadar süre tutulduğu, sonradan bulunup bulunamayacağını belirler. bir hareketin kaydı bulunamadığında bunun nedeni işlemin hiç yapılmaması, kaydın başka bir sistemde tutulması, süresinin dolması ya da erişimin kısıtlanması olabilir. bu ayrım yazılmıyorsa yokluk kolayca olumsuz kanıta çevrilir. hangi işlemlerin ne kadar süre saklandığı, silme veya arşivden çıkarma yetkisinin kimde olduğu ve bu işlemin ne zaman yapıldığı ayrıca izlenmelidir.