Bir yapı tasarlarken iklim koşullarına uyumu baştan düşünmek gerekiyor. MESA Holding CEO’su Mert Boysanoğlu, doğal afetlerle mücadele etmeye çalışmak yerine hazırlıklı olmaya ve iklim koşullarına uyum sağlayan yapılaşma modellerine geçmeye odaklanılması gerektiğini savunuyor.
kaynak: dunya.com
iklime uyumlu yapılaşmada tasarım, yazın ısıyı ve yağmur suyunu nasıl yöneteceğini baştan kurar. gölgeleme, doğal havalandırma ve geçirgen zemin sonradan eklenirse çözüm çoğu zaman pahalı bir makyaja dönüşür. (bkz: sünger şehir) bir yapının gölgesi ve serinletme düzeni parsel sınırında bitmiyor; çatı, sert zemin ve kot farkı yağmur suyunun hangi sokağa ya da menfeze daha hızlı ulaşacağını da etkiliyor. istanbul gibi yokuşlu kentlerde üst sokaktaki küçük bir sert zemin artışı, alt sokakta suyun bekleme süresini değiştirebilir; harita parseli bitiriyor, su akışını değil.
iklime uyumlu yapılaşma, teslim günü çekilen fotoğrafla bitmiyor. gölgeleme elemanlarının temizliği, geçirgen zeminin tıkanmaması ve yağmur suyu hattının bakımı için sorumlu ekip ile kontrol aralığı yoksa iyi niyetli tasarım ilk ihmalde kâğıt maketine döner.
iklime uyumlu bir yapının kullanıcı tarafından nasıl işletileceği de tasarımın parçası. gölgeleme, havalandırma ya da yağmur suyu düzeni anlaşılmıyorsa, bina sakinleri her sıcak dalgasında küçük bir işletme ekibine dönüşüyor; kiracı sistemi değiştiremeden sonuçlarını taşıyor. düğme, pencere ve bakım sorumluluğu belirsiz kaldığında iklim uyumu mimari özellikten çok gündelik koordinasyon işine benziyor.
iklime uyumlu yapılaşmada bakım sözleşmesinin kime ait olduğu da fiyat kadar görünür olmalı; düşük ortak gider, sıcak günün masrafını kiracıya bırakabilir.
iklime uyumlu yapılaşmada pencereyi açabilmek de teknik bir özellik. dış gölgeleme, yalıtım ve doğal havalandırma birlikte düşünülmezse yapı sıcağı azaltmak için sürekli mekanik soğutmaya yaslanır; elektrik kesintisinde bu konfor hızla azalabilir.
iklime uyumlu yapılaşmada taşkın hesabı, parselden suyu uzaklaştırmakla bitmiyor. elektrik panosu, pompa, arşiv ya da kazan gibi kritik işlevler bodrum kata konmuşsa suyun binaya girmesi hizmeti de kesebilir. kot farkı, geri tepme klapesi, yedek güç ve bakım erişimi düşünülmeden yapılan düzen, ilk ciddi yağışta iyi niyetli bir proje çizimine dönüşür.
iklime uyumlu yapılaşmada aynı binanın herkese aynı serinliği verdiği varsayımı da sorunlu. üst kat, güneş alan cephe, küçük çocuklu ya da hareket kısıtlı kişilerin yaşadığı haneler farklı sıcaklık ve havalandırma koşullarına maruz kalabilir. performansı bina ortalamasıyla ölçmek bu farkı silebilir; birkaç sensörün ortalaması serin geçen koridoru başarı diye yazarken yatak odasındaki gece sıcağını kaçırabilir. (bkz: bağımsız doğrulama) iklime uyumlu yapılaşmada yapının kapısı ile günlük rota arasındaki bölüm de hesaba katılmalı. gölgeli avlu, serin iç mekân ve taşkın güvenliği kurulurken durağa, okula ya da sağlık yapısına giden kaldırım çıplak ve su tutan bir yüzeyse erişim ilk sıcak dalgasında veya sağanakta zorlaşıyor. giriş kotu, rampa, yaya gölgesi ve yağmur sonrası geçiş birlikte kontrol edilmeden bina uyumu parsel sınırında kalıyor.
iklime uyumlu yapılaşma hesabına gece aydınlatması da girmeli. cepheye ve bahçeye taşan ışık, serinlik ve yağmur suyu kadar görünür bir tasarım kalemi değil; oysa yönü, süresi ve sensör ayarı yapı çevresindeki gece canlılarının hareket alanını daraltabilir. tasarım dosyasında karanlık saatlerin payı nerede?
iklime uyumlu yapılaşmada ısı köprüleri, yalıtım katmanının kesildiği bağlantı noktalarıdır. balkon döşemesi, kolon-kiriş birleşimi ve pencere çevresi gibi yerlerde ısı akışı yoğunlaşır; kışın iç yüzeyde yoğuşma ve küf, yazın da yüzeylerin farklı ısınması görülebilir. (bkz: enerji verimliliği) iklime uyumlu yapılaşmada dış gölgeleme ve yağmur suyu düzeninin değişecek parçaları da proje dosyasında olmalı. kumaş, bağlantı ve süzgeç gibi parçaların ölçüsü, erişim yolu ve muadili yazılmıyorsa bakım zamanı geldiğinde özel tedarik ve bekleme devreye girer. parça listesi teslim dosyasına neden konmuyor?
iklime uyumlu yapılaşmada sonradan yapılan uyarlamanın bina sakinlerine ne kadar süre ek yük çıkardığı da hesaba katılmalı. dış gölgeleme, yalıtım ya da yağmur suyu hattı kurulurken gürültü, toz, geçici erişim kaybı ve ortak alanın kapanması bazı haneler için asıl maliyet olabilir. enerji ve taşkın hesabına bu geçiş günleri de giriyor mu?
bence iklime uyumlu yapılaşmada yalıtım kalınlığı kadar katmanların birlikte nasıl çalıştığı önemli. dış cepheyi kapatıp pencereleri sızdırmazlaştırmak ısı kaybını azaltabilir; fakat yoğuşmanın nereye gideceği ve havalandırma ekipmanının nasıl bakımdan geçeceği planlanmadıysa nem sorunu sonradan ortaya çıkar. filtreye, fana ve yoğuşma noktalarına erişim yoksa verimlilik projesi, arızayı kullanıcıya bırakan pahalı bir sessizliğe dönüşür.
Bu başlığa yazmak için giriş yapın.