bir araştırmaya göre, küresel emisyonlar net sıfıra inse bile emisyon azaltımının faydaları yoksul ülkelerde yaşayanlara daha geç ulaşabilir. bu bulgu, bütün ülkelerde aynı zamanlamanın yaşanacağını göstermiyor.
kaynak: iklimhaber.org
11 entry
iklim adaletsizliği
iklim adaletsizliği, iklim krizine katkının, maruz kalmanın ve korunma imkânlarının toplumlar arasında eşit dağılmamasını anlatır.
iklim adaletsizliği, evin yalıtımı, serinleme imkânı ve sağlık hizmetine erişim gibi gündelik koşullarda da ortaya çıkar. aynı sıcak hava dalgası, bu koşulları farklı olan insanlar için aynı yük değildir.
iklim uyum önleminin maliyeti kiracı ile mülk sahibi arasında eşit paylaşılmayabilir.
iklim uyumunda taşınabilirlik sorunu var. kiracı gölgeleme, yalıtım ya da verimli soğutma için para ve zaman harcasa bile taşındığında yaptığı iyileştirme evde kalabilir; mülk sahibi faydayı koruyabilir, kiracının emeği ve yatırımının karşılığı ise geride kalabilir. kira sözleşmesinde bakım, enerji tasarrufu ve taşınma halinde karşılığın nasıl paylaşılacağı yazmıyorsa, uyum yatırımı serinlik kadar pazarlık riski de üretir. taşınan kişi bu yatırımı nasıl geri alacak?
afet sonrasındaki para akışında da iklim adaletsizliği var. iklim haber’in aktardığına göre nepal, ağustos ayındaki selin ardından birleşmiş milletler’in kayıp ve zarar fonundan 20 milyon dolar alacak; bu tutar ülkenin ihtiyaç duyduğu miktarın yüzde 1’inden az. yardımın ulaşması önemli, fakat meblağ ihtiyaçla kıyaslandığında bu kadar küçük kalıyorsa toparlanma için gereken kaynak sorusu hâlâ masada. (bkz: kentsel dirençlilik)
kaynak: iklimhaber.org
iklim adaletsizliği kırsal bir yerde yolun kapanma sıklığından çok, kapandığında hangi seçeneğin kaldığıyla da ölçülür. iki köy aynı yağışı alsa bile birinin sağlık merkezine alternatif yolu, diğerinin tek dere geçidi varsa aynı risk haritada eşit görünmez. araç sahibi olmayan hane için toplu taşıma seferinin iptali, ücretli bir alternatife mecbur kalma ve uzayan yürüme mesafesi aynı gün içinde birleşebilir.
iklim adaletsizliği hasat sonrası da görünür; soğutma ve depolama imkânı sınırlı üretici, sıcaklık dalgasında ürününü daha kısa sürede ve daha düşük pazarlık gücüyle elden çıkarabilir.
iklim adaletsizliği elektrik kesintisinde de görünür. aynı sıcak hava dalgasında bir hane yalıtımı ve çalışan klimasıyla içeride kalabilir; başka bir hane serinlemek için gideceği mekâna, yedek elektriğe ya da gece ulaşımına sahip olmayabilir. asıl merak ettiğim, uyum hesabının cihaz satın almayı sayarken kesinti sırasında erişilebilen serin ve güvenli yerleri de hesaba katıp katmadığı. termometre ortak, priz değil.
bence iklim adaleti hesabında temiz teknoloji ihracatından çıkan emisyon kaçınması kadar, bu faydanın kimlere ulaştığı da önemli. panellerin, bataryaların ya da elektrikli araçların getirisi hangi ülke ve hanelerde toplanıyor; üretim, şebeke yatırımı ve işgücü geçişinin yükü kimde kalıyor, bunlar görünmüyorsa toplam tonaj dağılımı anlatmıyor. çin ihracatını brezilya’nın yıllık emisyonlarıyla kıyaslayan hesap ilginç, ama bu dağılımı göstermiyor.
kaynak: carbonbrief.org
aynı taşkın ovasında iklim adaletsizliği, suyun yüksekliğinden önce tahliye ve yeniden yerleşme seçeneklerinde ayrışır. aracı, birikimi ve geçici konutu olan hane birkaç kilometrelik taşınmayı yönetebilir; kiracı, yaşlı yakınına bakan ya da tek otobüs hattına bağlı hane için aynı mesafe kira, bakım ve işe erişim kaybına dönüşür. ilçe toplam hasarı bu farkları düzleştirir; mahalle ve hane ölçeği ayrı tutulmadan toparlanma süresi eksik hesaplanır.