idari vesayet

İdari vesayet hiyerarşi midir? Her hukuk düzeninde aynı kapsamı taşımamakla birlikte kavram, merkezî idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimini anlatır. Fakat bu denetim, üst makamın astına verdiği genel emir yetkisi gibi kendiliğinden doğmaz; dayanağı, konusu ve kullanılma biçimi hukuk tarafından sınırlandırılmalıdır. Belgede bir işlemi onaylama, erteleme, kaldırma veya belirli koşullarda yerine geçme yetkisi yazabilir. Bundan, denetleyen makamın kuruluşun bütün kararlarını serbestçe yeniden kurabileceği sonucu çıkmaz. Önce ilgili dönemde yürürlükte olan düzenleme, hangi makamın hangi işlem üzerinde ne yapmasına izin veriyor diye okunmalıdır. Aynı adın korunması, yetkinin tarih boyunca aynı kaldığını göstermez; hukuk sözlüğü bazen tabelayı saklar, odaların yerini değiştirir. Uygulamada sınır, yetkinin varlığı kadar gerekçe, süre, usul ve yargısal denetim üzerinden görünür olur. Yerel özerkliği koruma itirazı güçlüdür; buna karşılık hukuka uygunluk ve kamu yararını gözeten sınırlı denetim de bütünüyle gereksiz sayılamaz. Sonuçta her müdahaleyi vesayet diye adlandırmak yetmez: Benim için belirleyici soru, müdahaleyi yapan makamın o tarihte tam olarak hangi hükümden ne kadar yetki aldığıdır.

İdari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki kanundan doğan ve kapsamı kanunla çizilen sınırlı denetim yetkisidir. Hiyerarşiden farklı olarak denetleyen ile denetlenen aynı tüzel kişiliğin ast-üst basamakları değildir; bu nedenle her kararı yeniden verme yetkisi anlamına gelmez. Hangi işlemin hangi usulle incelenebileceği, ilgili kuruluşun statüsüne ve özel düzenlemelere göre belirlenir.