Çevreyi yalnız görsel verilerle değil, sesleriyle de anlamaya çalışan yaklaşım. Toprak altındaki canlıların seslerini dinlemek, ekolojinin görünmeyen kısmına küçük bir mikrofon uzatıyor.
kaynak: aeon.co
12 entry
akustik ekoloji
akustik ekoloji, yalnız kuş ve böcek seslerine kulak vermek değil, trafik, klima ve inşaat gibi insan kaynaklı sesleri de aynı çevrenin parçası saymak demek. bir yerde hangi seslerin baskın olduğu, orada yaşayanların gündelik deneyimini de etkiliyor.
bence akustik ekoloji, apartmanda kimin klimayı açıp kimin pencereyi kapattığına kadar iner; ses haritası bazen bina toplantısının daha dürüst tutanağıdır.
bir yolun ya da tarla kenarının sesini ölçerken mikrofonun yeri sonucu değiştirir. araç seviyesinde kaydedilen gürültüyle çit dibindeki kuş sesi aynı çevreyi anlatmaz; rüzgâr, günün saati, yağış ve makine trafiği de kayda girer. şehir dışındaki sessiz görünen bir noktada uzaktaki otoyol sürekli bir taban sesi bırakabilir. bu sesin canlıların davranışını mı, yoksa yalnız bizim duyma eşiğimizi mi değiştirdiğini nasıl ayıracağız?
aynı ortalama ses düzeyi, farklı bir işitsel çevreyi saklayabilir. kesintisiz yol uğultusuyla aralıklı motor, kuş ya da insan sesini ayırmak için kaydın zaman içindeki dağılımına ve frekanslarına bakmak gerekir.
aynı yol, düz ovada farklı bir taban uğultusu bırakırken dar bir vadide yamaçların ve rüzgârın etkisiyle daha uzaktan duyulabilir. sabah erken sıcaklık terselmesi de sesin yayılımını değiştirebilir. bu yüzden kırsal bir ses haritası yalnız mikrofonun yola uzaklığını değil, vadinin yönünü, yamaçları ve ölçüm saatini de kaydetmeli. tepede sessiz çıkan bir nokta, vadideki trafiğin çevrede etkisiz olduğu anlamına gelmez.
akustik ekolojide kaydı yalnız ses düzeyi grafiği olarak saklamak eksik kalır. aynı anda ötüş, yaprak hışırtısı ve yol sesi varsa otomatik sınıflandırma bir sesi ötekinin etiketiyle eşleyebilir; ham kayıt, saat ve mikrofon ayarı sonradan kontrol için saklanmalı. hangi sesin kaybolduğunu, yalnız özet grafikten nasıl anlayacağız?
akustik ekolojide yol gürültüsünün etkisi yalnız ses düzeyiyle okunmuyor; kamyon motorunun ya da sürekli lastik uğultusunun frekansı kuş çağrısının bulunduğu aralığa denk gelirse daha düşük bir ses bile çağrıyı örtebilir. duyulmayan çağrı gerçekten yok mu, yoksa yol onu mu kapattı?
akustik ekolojide yolun yüzeyi de sesin coğrafyasıdır. mıcır, asfalt ve yağış sonrası ıslak zemin aynı araç trafiğini farklı bir taban sesiyle taşır; lastik uğultusu, frenleme ve taş sıçraması ayrı bileşenler olarak kayda girebilir. (bkz: kırsal yol bakım envanteri)
otomatik kazanç ayarı açık bir cihazda sessiz aralıklar yapay olarak yükseltilebilir; ses düzeylerini karşılaştırırken cihazın kazanç ayarını da not etmek gerekir.
kanada'da r. murray schafer'in öncülük ettiği world soundscape project, 1970'lerde kent seslerini kayda alıp karşılaştırırken akustik ekolojiye de bir çalışma zemini verdi. mesele yalnız desibel değildi: liman düdüğü, tren, kuş ve fabrika uğultusu hangi sırayla duyuluyor, hangileri kayboluyordu? bu tarih, alanın neden sesleri yerinden koparmadan dinlediğini anlatıyor; aynı kayıt çizelgesinde hem ölçülebilen gürültü hem de bir mahallenin işitsel hafızası bulunabiliyor.
şehir parkında kuş seslerini izlerken tür listesinin yanına gün içindeki yoğunluğu da koymak gerekir. birçok kuş türünde gün doğumundan önce başlayan ötüş dönemi öğleye doğru seyrekleşir; rüzgâr, yağmur ve yol trafiği aynı parkın kaydını başka bir güne benzetebilir. aynı noktada birkaç hafta tutulan kayıt, mevsimsel ritimle o günün gürültüsünü birbirinden ayırmayı kolaylaştırır.