Toprağın yüzeyde koyu görünmesi ıslaklığa işaret edebilir; toprağın canlılar için su taşıması ise daha uzun bir hikâyedir. Toprak nemi, gözeneklerde tutulan suyun miktarını ve zaman içindeki değişimini anlatır. Yağış ve sulama su ekler; sızma, yüzey akışı, drenaj, buharlaşma ve bitkilerin su alımı bu miktarı değiştirir. Kumlu, killi ya da organik maddesi yüksek topraklar aynı yağıştan sonra suyu aynı biçimde tutmaz.
Yaygın varsayım, daha çok suyun bitkiye her zaman daha çok kullanılabilir su sağladığıdır. Oysa su hızla derine kaçabilir, köklerin erişemediği yerde kalabilir veya gözenekleri doldurup oksijeni sınırlayabilir. Bu nedenle tek bir dokunuş ya da tek yağmur sonrası ölçüm, mevsimlik su durumunu temsil etmez. Aynı derinlikte, benzer saatlerde ve yağıştan sonra geçen süre kaydedilerek yinelenen ölçümler daha anlamlıdır; çamur, tek başına su bütçesi değildir.