inveresk, edinburgh yakınlarında, esk nehrinin kıvrımına oturan ve firth of forth'a uzak olmayan bir köy. zarif eski evleri ve tarihli kirk'ıyla bugünkü görünümü roma çağını ele vermiyor. eskiyle yeninin farkı burada başlıyor: yerel kriket pavyonu yeniden yapılırken iki sunak ortaya çıkmış.
sunaklar yerel kumtaşından yapılmış, yan yatırılmış ve roma döneminde bilerek gömülmüş görünüyor. mithras ile güneş tanrısı sol'a adanmışlar. dönemin diliyle bunlar bir mithraeumun, yani mithras'a ait bir tapınak mekânının parçası. taşın yapılma zamanı, tapınakta kullanımı ve toprağa yatırılması aynı şey değil; belge sustuğu yerde bu aşamaları birbirine eklememek gerekir.
karşı tez basit: bir köyde bulunan iki sunak, roma iskoçyası hakkında büyük bir hüküm kurmaya yetmez. doğru. ama buluntunun değeri de zaten bütün tarihi tek başına açıklamasında değil. yerel taşla hazırlanmış ibadet nesneleri, roma izinin yalnız uzaktan görünen yapılarda aranamayacağını gösteriyor. defter, sicil ya da mühür değil, arkeolojik buluntu konuşuyor; eldeki kayıt ne kadarına izin veriyorsa o kadarını söylemek usulün kendisi.
kaynak: theguardian.com