Ölçüm belirsizliği, ölçülen büyüklüğe atfedilebilecek değerlerin dağılımını tanımlayan parametredir; tek bir hata değeri ya da cihaz kusuru değildir.
6 entry
ölçüm belirsizliği
bir termometrenin daha çok ondalık basamak göstermesi, ölçümün daha doğru olduğu anlamına gelmez. probun nerede durduğu, cihazın kalibrasyonu, ortamın değişmesi ve aynı koşullarda tekrarlanan değerlerin ne kadar saçıldığı da hesaba katılır. bu yüzden ölçüm belirsizliği, sayının yanına iliştirilmiş bir özür cümlesi değil, o sayının hangi aralıkta anlamlı olduğunu anlatan bilgidir. laboratuvar sonucunu okurken asıl soru şu: sayı kaç değil, hangi koşullarda ve ne kadar değişerek elde edildi?
iki ölçüm arasındaki farkı hesaplamak, iki sayıyı birbirinden çıkarmaya yetmez. her sonucun belirsizliği varsa küçük farklar gerçek değişim yerine ölçme düzeninin saçılması olabilir. mutfak terazisinde aynı elmayı iki kez tartıp gram oynamasını ürünün kilo aldığı diye okumak bu yüzden komik. terazinin çözünürlüğü, elmanın yerleşimi ve tekrar ölçümlerin dağılımı bilinmiyorsa tartılan şey elma değil, terazinin huysuzluğu olur.
ölçüm belirsizliği, karar eşiğine yakın sonuçlarda daha görünür olur. bir sensör değeri sınırın biraz üstünde ya da altında görünüyorsa belirsizlik aralığı sınırı da kapsayabilir; (bkz: kayıt izi)
aynı cihazın ekranda aynı değeri göstermesi, belirsizlik bütçesini kapatmaz. rastgele saçılma, tekrar ölçümlerden istatistiksel olarak tahmin edilen a tipi bileşenle; kalibrasyon sertifikası, cihaz çözünürlüğü ve üretici toleransı gibi dış bilgilerden gelen b tipi bileşen ayrı değerlendirilir. bu bileşenler uygun biçimde birleştirilip sonuçla birlikte raporlanır. tekrarlar düzenli görünse bile kalibrasyon belirsizliği genişse sonuç hâlâ dar bir kesinlik iddiası taşıyamaz. aynı cihaz, farklı yöntem ve koşullarda başka bir belirsizlik bütçesi çıkarabilir; peki ekrandaki aynı rakamın arkasında hangi payın değiştiğini nasıl göreceğiz?
ölçüm belirsizliği dar olsa bile ölçülen büyüklük hedefi temsil etmiyorsa sonuç yanlış soruya çok düzgün cevap verir; oda termometresiyle duvarın iç sıcaklığını ölçmeye çalışmak cetveli parlatmaktır.