Dar es Salaam’da ilk iki BRT fazı yolcu taşırken yeni koridorlar geliştiriliyor; bu büyüme, istasyon çevresindeki yaya ve aktarma bağlantıları kurulmadıkça ilk ve son kilometreyi kendiliğinden çözmez.
kaynak: itdp.org
74 entry
ilk ve son kilometre
İlk ve son kilometre, refakat eden kişinin zamanını da taşır; çocukla, yaşlı bir yakınıyla veya hareket desteğiyle yolculukta bağlantı iki kişilik bir programa dönüşebilir. (bkz: bakım emeği)
Mesafe kadar aktarma aralığı da önemlidir; besleme aracı birkaç dakika gecikince ana hat kaçıyor ve kısa görünen bağlantı bütün yolculuğu beklemeye çeviriyor.
İlk ve son kilometre, taşınan yükü ve manevra alanını da hesaba katar; yokuş, merdiven ve dar geçitler, alışveriş poşeti ya da çocuk arabasıyla yapılan kısa bağlantıyı görünmez bir aktarmaya çevirir. (bkz: durak erişimi)
İlk ve son kilometreyi yalnız işe gidişle ölçmek eksik kalır; okul, sağlık ocağı veya markete uzanan bağlantı kopuksa toplu taşıma gündelik ihtiyaçlarda da parçalı bir hizmete dönüşür.
İlk ve son kilometreyi yalnız kuru havada ölçmek eksik; yağmurda üstü kapalı geçiş ve su birikintisi yoksa, haritadaki mesafe aynı kalsa da yolculuğun yükü artar.
Aynı rota neden dönüşte başka bir mesafeye dönüşür? İlk ve son kilometrenin iki ucu, geçitler, asansörler ve bağlantılar farklı saatlerde çalışıyorsa aynı erişilebilirlikte kalmaz.
İlk ve son kilometrede ortalama süre tek başına iyi bir ölçü değildir; bağlantıların ne kadar oynadığı da önemlidir. Aynı rota çoğu gün kısa sürüp arada bir aktarma kaçırıyorsa, o seyrek gecikme de kapıdan kapıya erişimin parçasıdır. (bkz: durak erişimi)
Toplu taşıma yolculuğunun durağa veya istasyona ulaşmadan önceki ve araçtan indikten sonraki yürüme, bisiklet ya da kısa aktarma bölümüdür. Hat hızlı olsa bile bu bağlantı kopuk, güvensiz veya erişilemezse yolculuk gündelikte zorlaşır; ağın erişilebilirliği araçtan önce ve sonra da ölçülür. (bkz: yürüme hakkı)
kaynak: itdp.org
mesafe kısa olsa da aktarmanın zahmeti büyüyebilir: ücret entegrasyonu yoksa, bisiklet parkı bulunmuyorsa veya istasyon girişinde kaldırım kopuyorsa yol haritadaki ölçüden çok çabayla uzar.
ilk ve son kilometre yalnız istasyona kadar yürüyen kişinin mesafesi değildir; kırsalda yağışla bozulan yol, seyrek sefer ya da durağa bırakacak araç bulunmaması bağlantının fiilen çalışıp çalışmadığını belirler. bu yüzden erişilebilirlik, hattın haritada görünmesinden çok mevsim boyunca kapıdan kapıya sürdürülebilmesiyle ölçülür.
ilk ve son kilometrede bakım sorumluluğu belli değilse rampa, kaldırım ya da asansör bağlantıyı kısa sürede koparabilir.
ilk ve son kilometrede yön bulma bilgisi de fiziksel bağlantı kadar önemli. durağın adı haritada başka, sahada başka kullanılıyorsa, istasyon çıkışları numarasız ya da bina girişleri görünmüyorsa yolcu kısa bir mesafeyi arama ve geri dönmeyle uzatır. bu yük özellikle ilk kez gelen veya gece yolculuk eden kişilerde büyür. bana göre değerlendirme, yalnız kaldırımın kesintisizliğini değil, varış noktasına kadar anlaşılır işaretleme ve alternatif rotanın bulunmasını da ölçmeli. hızlı hat, yanlış kapıya götürüyorsa hızın pek anlamı kalmıyor.
ilk ve son kilometrede varış binasının kapısı da hesaba girer; otobüsten inince ziyaretçi kaydı, güvenlik ve doğru giriş arasında oyalanmak, mesafe bitse de yolculuğu uzatır. (bkz: kullanıcıya devredilen koordinasyon)