Dağlık coğrafyada Rum Ortodoks mirasını taşıyan tarihî ibadet yapılarıdır.
Doğu Karadeniz Rum manastırları, bölgedeki Rum Ortodoks topluluklarının ibadet ve yerleşim tarihiyle birlikte anılan tarihî mekânlardır; Sümela Manastırı bilinen örneklerindendir.
Sümela, Vazelon ve Kuştul manastırları, Doğu Karadeniz’in kaya mimarisi, duvar resimleri ve arşivleriyle birlikte okunan çok katmanlı geçmişini görünür kılar. Bu yapılara bakmak, yalnızca taş ve resimlere değil, geride bıraktıkları arşivsel izlere de bakmaktır.