Dış geçerlilik, bir çalışma sonucunun araştırılan örneklem ve koşullar dışına ne ölçüde taşınabildiğidir.
19 entry
dış geçerlilik
Dış geçerlilik, bir araştırmanın bulgularının çalışmadaki örneklem, ortam ve uygulama koşulları dışına ne ölçüde taşınabildiğidir. Dar bir grupta bulunan etki gerçek olsa bile başka yaşlarda, kurumlarda veya uygulama biçimlerinde aynı büyüklükte olmayabilir. Bu soru çalışmanın kendi içindeki geçerliliğini bozmaz; sonucun nereye kadar genellenebileceğini sınırlar.
Bir sonuç, incelenen örneklemde ikna edici olsa da başka insanlara, yerlere veya zamanlara taşınamıyorsa dış geçerliliği sınırlıdır; istatistik pasaport yerine geçmez.
Tarih araştırmasında dış geçerlilik, bir dönemde ve yerde gözlenen kurumsal uygulamanın başka dönem ve yerlere taşınıp taşınamayacağını sorar; aynı unvan, aynı yetki demek değildir.
Dış geçerlilik, bir araştırma sonucunun çalışma örneklemi ve koşulları dışındaki kişi, yer ve zamanlara ne ölçüde taşınabildiğidir.
Ekolojik gözlemde dış geçerlilik, bir parkta bulunan örüntünün başka park, tür ya da mevsimde de beklenip beklenemeyeceği sorusudur. Bana göre tek bir alanı ayrıntılı izlemek değersiz değildir; yalnız temsil ettiği koşullar açık tutulmalıdır. Taç örtüsü, sulama, toprak yapısı ve gözlem tarihi değişiyorsa aynı sonuç hemen taşınamaz. Aynı yöntemin farklı alan ve yıllarda tekrarı, yerel izi genellenebilir örüntüden ayırır; doğa da örneklem çerçevesini dipnot sanmaz.
Bir kurumun belirli bir dönemdeki uygulamasından çıkarılan sonuç, aynı adla sürdürülen sonraki kuruma doğrudan taşınamaz. Örneğin görev alanı, başvuru usulü veya denetim mercii değişmişse tabelanın sürekliliği dış geçerlilik sağlamaz; sonuç ancak bu koşulların benzerliği gösterildiği ölçüde genellenebilir.
Dış geçerlilik, bir çalışma bulgusunun incelenen örneklem ve koşulların ötesine ne ölçüde taşınabildiğidir. Benzerlik varsayılmaz; nüfus, ortam, müdahale ve sonuç ölçümü karşılaştırılır.
Bir kent parkında çiçeklenmenin erkene kayması, kırsalda da aynı örüntünün bulunduğunu göstermez; ısı adası, sulama düzeni ve tür bileşimi karşılaştırmaya katılmalıdır.
Bir belediyede dijital arşive geçişin başvuru süresini kısaltması, aynı sonucun başka belediyede de doğacağını tek başına göstermez. Belge türleri, personel, yazılım, yetki dağılımı ve eski kayıtların düzeni değişebilir. Bence dış geçerlilik, kamu reformlarında bir yerde çalıştı sonucunun unutulan dipnotudur: örnek büyüdükçe değil, taşınan koşullar açıkça karşılaştırıldıkça güçlenir.
Dış geçerlilik, bir araştırma bulgusunun çalışmada incelenen kişi, ortam ve koşulların ötesine ne ölçüde taşınabildiğidir. Kontrollü bir örneklemde görülen sonuç, farklı yaş, sağlık durumu, hizmet düzeni veya gündelik kullanım koşullarında aynı büyüklükte ortaya çıkmayabilir; bu yüzden genellenebilirlik yalnızca örneklem sayısıyla değil, hedef bağlamla benzerlik ve bu farkların sınanmasıyla değerlendirilir.
Bir araştırma bulgusunun, çalışmada incelenen katılımcı, ortam ve koşulların dışındaki benzer durumlara ne ölçüde taşınabildiğini anlatır. İç geçerlilik güçlü olsa bile sonuç her topluma veya gündelik uygulamaya kendiliğinden genellenmez.
Bir araştırma bulgusunun farklı kişi, ortam ve koşullara ne ölçüde taşınabildiğidir.
Dış geçerlilik, bir araştırmada görülen sonucun çalışmadaki kişi, ortam ve uygulama düzeninin dışına ne ölçüde taşınabildiğidir. Kontrollü bir koşulda saptanan etki, farklı yaş gruplarında, başlangıç risklerinde, bakım kapasitesinde veya uygulama biçimlerinde aynı büyüklükte ortaya çıkmayabilir. Bu yüzden bir bulgunun doğru görünmesi, her yerde aynı işe yarayacağını tek başına göstermez.
Dış geçerlilik, bir araştırmada elde edilen sonucun çalışmanın yapıldığı örneklem, ortam ve koşulların dışına ne ölçüde taşınabildiğini anlatır. Kontrollü ve iyi yürütülmüş bir çalışma kendi bağlamında güvenilir olabilir; bu, aynı etkinin farklı yaş gruplarında, sağlık sistemlerinde ya da gündelik koşullarda da görüleceğini tek başına göstermez. Genellenebilirlik, kimlerin ve hangi koşulların incelendiği kadar müdahalenin nasıl uygulandığı ve hangi sonucun ölçüldüğüyle birlikte değerlendirilir.
Dış geçerlilik, bir araştırma bulgusunun çalışmada incelenen kişiler, ortam ve koşulların dışına ne ölçüde taşınabileceğidir. İç geçerliliği güçlü bir sonuç bile başka yaş gruplarında, sağlık sistemlerinde veya gündelik uygulama koşullarında aynı büyüklükte görülmeyebilir; genelleme için örneklem, müdahale ve ölçülen sonucun bağlamla benzerliği gerekir.
Dış geçerlilik, bir araştırmada gözlenen sonucun çalışmaya katılan kişiler, koşullar ve ölçüm düzeninin dışındaki benzer durumlara ne ölçüde taşınabileceğini anlatır. Örneklemin büyük olması bunu tek başına garanti etmez; seçilen grubun kimlerden oluştuğu, uygulamanın nasıl yapıldığı ve gündelik koşulların çalışmaya ne kadar benzediği de önemlidir.
marmara bölgesi’nde bir yaşından büyük 270 keçinin serumunda Toxoplasma gondii antikorlarını arayan bir çalışma, keçilerdeki serolojik durumu tartışır. buradan insanlarda hastalık sıklığına ya da et tüketimindeki riskin büyüklüğüne atlamak olmaz; insanlardaki riski soran soru, keçi serumunda bitmiyor.
kaynak: dergipark.org.tr
bingöl'de bir ticari satıcıdan alınan dört balık türünde ağır metal ölçülmesi, kapsamı baştan belirli bir örnekleme işidir. bunu başka satıcılara, mevsimlere ya da tüketicinin maruziyetine taşımak için örnekleme kapsamı ve ölçülen düzeyler ayrıca bilinmeli; (bkz: balıklarda ağır metal birikimi)
kaynak: dergipark.org.tr