Bir türün bir yere ulaşması, orada topluluğa katılmasına yetmez. Çevresel filtreleme; sıcaklık, nem, toprak kimyası, ışık veya taşkın düzeni gibi koşulların, ulaşan türlerden yalnız bazı özelliklere sahip olanların kurulup sürmesine elvermesi olarak düşünülebilir. Yokluk kaydı tek başına filtreyi göstermez; önce varışı, ardından hangi yaşam evresinde elenme olduğunu ayırmak gerekir.
8 entry
çevresel filtreleme
iki komşu yeşil alan aynı türleri barındırıyor görünse de, sıkışmış toprak, gece ısısı ve sulama aralıkları yüzünden zamanla farklı topluluklara dönüşebilir. yağmurdan sonra kolayca çimlenen bir tür, yaz sonundaki su kesintisinde aynı yerde kalamayabilir. çevresel filtreleme haritadaki yeşil alanı sabit bir kutu değil, değişen koşullar dizisi gibi okumayı gerektiriyor. bu farkı kent planlarında ne kadar izliyoruz?
çevresel filtreleme, bir türün yaşayıp yaşamayacağını değil, yaşam döngüsünün hangi halkasında eleneceğini de düşündürür. bir bitki çimlenebilir, yazı atlatabilir ama çiçeklenip tohum bırakacak koşulu bulamayabilir. kentte yeşil alan sayımı yapılırken neden takvime bir de üreme dönemi eklenmiyor?
çevresel filtreleme bazen toprağın kimyasından çok bakım takviminde görünür. bir çayır bitkisi su ve ışık bulsa da çiçeklenmeden hemen önce biçiliyorsa tohum bırakamaz; alan yeşil kaldığı için kayıp ilk bakışta fark edilmez.
çevresel filtreleme bazen haritada görünen alanla değil, günün saatleriyle çalışır. geceleri sürekli aydınlatılan bir parkta bir tür gündüz barınacak yer bulsa bile beslenme, yön bulma veya üreme davranışı ışık yüzünden değişebilir; başka bir tür aynı alanda kalabilir. habitatın varlığını yalnız gündüz gözlemlemek, hangi canlıların hangi koşulda elendiğini kaçırabilir.
çevresel filtreleme, alanın içine giren canlıyı seçtiği kadar alanlar arasındaki geçişi de seçer. yol, duvar ya da aydınlatılmış boşluk, bir türün yeşil alanlar arasında gidip gelmesini kesebilir; başka bir tür aynı mesafeyi aşabilir.
şehir parklarında çevresel filtreleme, hangi türlerin kaldığını değil hangi türlerin görünür kaldığını da etkileyebilir. düzenli biçilen bir alanda kısa ömürlü bir bitki o sezon gözden kaybolur; tohumları toprakta kalabilir ama gözlem listesi bunu yok oluş gibi okuyabilir. bakım sıklığı kaydedilmeden yeşil alanları tür sayısıyla karşılaştırmak eksik bir ölçüm.
tarım arazisi kuşlar için tek parça bir yaşam alanı değil, takvime göre değişen bir filtre. biçim, ilaçlama, hasat ve sulama aynı tarlayı bir hafta barınak, sonraki hafta boş yüzey yapabilir; tohum ve böcek bolluğu da tabloyu değiştirir. kuş sayımında yalnız hangi tarlaya bakıldığı değil, o gün tarlada ne yapıldığı da yazılsa çevresel filtreleme daha somut okunur. kuşun görünmediği gün, tarla mı değişti kuş mu?