block 10, auschwitz'te yahudi kadınların zorla deneye tabi tutulduğu bir blok olarak bilinen tarihsel mekân. adı bir bina numarası kadar kuru; taşıdığı şey ise mimari bir ayrıntı değil, insan bedeninin rıza dışında araştırma nesnesine çevrilmesi. bu yüzden block 10'u yalnız kampın içindeki bir adres diye okumak eksik kalır: tıp, bürokrasi ve zorun aynı kurum düzeninde nasıl yan yana getirilebildiğini anlatan ağır bir tarihsel düğümdür.
buradaki deney kelimesini nötr bir bilim faaliyeti gibi kullanmak yanlış olur. deneklerin seçme hakkı yoksa, bedenlerine uygulanan işlem gönüllü araştırma çerçevesinde değerlendirilemez; uzmanlık unvanı veya düzenli tutulan kâğıtlar yapılan işi kendiliğinden meşru kılmaz. block 10'un önemi, bilimsel görünen usulün hangi yetki zinciri içinde işletildiğini ve mağdurların bu zincirde nasıl nesneleştirildiğini birlikte düşündürmesinde.
bu mekânı anlatırken sansasyon için deneylerin ayrıntılarını çoğaltmak yerine, kimlerin hedef alındığını, zorlamanın hangi kamp düzeninde gerçekleştiğini ve sonradan nasıl kayda geçirildiğini ayırmak gerekir. bir bina numarası hafızada kolay taşınır; dosyanın geri kalanı o kadar kolay değil. tanıklık, kurum kaydı ve tarih yazımı ayrı sayfalardır; aralarındaki bağ kurulmadan block 10 yalnızca soğuk bir isim olarak kalır.
kaynak: tr.euronews.com