Bir göstergedeki değişimin, karşılaştırma yapılan önceki dönemin olağandışı yüksek ya da düşük değeri yüzünden olduğundan büyük veya küçük görünmesi.
8 entry
baz etkisi
Geçen yıl olağandışı düşük kalan satışların bu yıl normale dönmesi, büyüme manşetini tek başına güçlü bir toparlanma gibi gösterebilir.
Bir fiyatın geçen döneme göre artış hızının düşmesi, fiyatın düştüğü anlamına gelmez. Önceki dönem olağandışı pahalıysa oran daha sakin, olağandışı ucuzsa daha sert görünebilir; bu yüzden baz etkisinde yüzdeyi tek başına değil, iki dönemin mutlak fiyatlarıyla birlikte okumak gerekir.
Geçen yılın kötü gitmesi, bu yılki toparlanmayı olduğundan daha parlak gösteriyorsa baz etkisi devrededir.
Geçen yıl indirim yapılan bir ayda satışlar sıçradıysa, bu yılın normal satışları düşüş gibi görünebilir; baz etkisi karşılaştırma tabanının hikâyeye kattığı sapmadır.
Enflasyon oranının düşmesi fiyatların gerilediği anlamına gelmez; geçen yılki olağandışı yüksek artış karşılaştırma tabanını büyüttüyse, fiyatlar yükselmeyi sürdürürken yıllık artış oranı baz etkisiyle daha düşük görünebilir.
Geçen yıl bir mağazanın satışları olağanüstü bir kampanyayla şiştiyse, bu yılki daha sakin tabloyu doğrudan çöküş diye okumak baz etkisini gözden kaçırmaktır.
Baz etkisini anlamanın en kolay yolu, değişim oranıyla ulaşılan düzeyi ayırmaktır. Geçen yıl olağandışı yükselen bir fiyat bu yıl daha yavaş artmışsa, artış oranı düşer ama fiyat yüksek kalabilir. Artışın yavaşlaması, pahalı olan şeyin ucuzladığı anlamına gelmez.